نانو محک بهبود
گندم، عامل بحران آب نیست

گندم، عامل بحران آب نیست

گندم، عامل بحران آب نیست

پایگاه خبری تحلیلی آب ایران، دکتر کاوه مدنی استاد امپریال کالج لندن روز سه شنبه در کنفرانس خبری “ارزیابی جامع توان اراضی ایران برای کشاورزی پایدار پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد” در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی برای اولین بار گزارش تیم تحقیقاتی ایران 2040-استنفورد را ارائه کردند.

 

اولین نتایج تحقیقاتی این پروژه که با مدیریت دکتر پویا آزادی محقق دانشگاه استنفورد و با همکاری دکتر کاوه مدنی استاد امپریال کالج لندن، دکتر محسن مسگران محقق دانشگاه ملبورن و دکتر حسین هاشمی محقق دانشگاه استنفورد و دانشگاه لوند سوئد، مربوط به وضعیت منابع نفتی کشور در چند ماه گذشته منتشر گردید.

کاوه مدنی بیان کرد، پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد در راستای کمک به توسعه پایدار در ایران قدم برمی­دارد. یکی از مشکلاتی که ما با آن در کشور مواجه هستیم نگاه جزیی به مسائل است که بایستی با نگاه کلان و نگاه فرابخشی به مسائل پرداخت که این پروژه سعی در برطرف کردن این ضعف دارد.

همچنین در ادامه تشریح کرد، آمارهای موجود نشان می دهد که در 25 سال گذشته، (1990 تا 2015 میلادی) عملکرد کشاورزی در ایران رو به افزایش بوده است بطوریکه تولید از 2.8 تن محصول در هکتار به 6.4 تن در هکتار رسیده است که در ظاهر، مساله مطلوبی است. اما مساحت تحت کشت ایران در این مدت، تغییر چندانی نداشته است و حدود 12میلیون هکتار بوده که البته در سالهای ترسالی، اندکی بیشتر و در سال های کم بارش نوسان داشته است که این مساًله کاملا طبیعی است. این سوال مطرح می­شود که تولیدات ما در این مدت چگونه تا این حد افزایش داشته است؟

وی با بیان اینکه عملکرد غلات در کشور تقریبا ثابت بوده و سه چهارم اراضی کشور را به غلات اختصاص دادیم اما عملکرد ما در زمینه غلات با تمام تاکیدی که بر خودکفایی غذایی و افزایش تولیدات غلات داریم، ثابت بوده است. تصریح کرد که افزایش تولید در سطح کشور با تمام فقر آبی بیشتر از طریق محصولات آب‌بر و صیفی و سبزیجات بوده است. دلیل این افزایش نیز اینست که، کشاورزان به دنبال افزایش درآمد از طریق کاشت محصولات درآمزا بوده‌اند و صیفی و سبزیجات درآمدزا هستند. آیا این حرکت صحیح است؟

عملکرد کشاورزی ایران از سال ۱۹۹۰ – ۲۰۱۵

وی در ادامه تاکید کرد: همیشه بحث بوده که ما به خاطر خودکفایی گندم، منابع آب کشور را از بین برده ایم که در این راستا اختلافاتی بین بخش امنیت آبی و امنیت غذایی کشورمان وجود دارد، اما نتایج تحقیقات این پروژه نشان می دهد که گندم، مقصر اصلی مصرف آب کشاورزی نیست و غلات بیشترین آب ایران را در سالهای اخیر مصرف نکرده اند.

وی بیان داشت: در این مدت، محصولات سنگین و آب بر تولید کرده ایم، به همین خاطر، تناژ تولید محصولات ما را بالا می برد و غلات، سبک وزن هستند و خود را در عملکرد نشان نمی دهد.

وی افزود، حدود 2.6 میلیون هکتار از اراضی ایران به باغات اختصاص دارد که میانگین تولید محصول آنها 6.4 تن در هکتار است.

مدنی بر این باور است که ایران پتانسیل کشت غلات را دارد که می توان با برنامه‌ریزی درست حتی تولید غلات را افزایش داد اما بایستی کشت صیفی‌جات را به گلخانه‌ها انتقال داد. که این حرکت را یکی از راهکارهای افزایش تولیدات کشاورزی همراه با کاهش مصرف آب عنوان کرد و گفت: البته نباید در این مسیر به افراط بیافتیم و آبیاری قطره ای را نیز به صورت کاملا برنامه ریزی شده به اجرا درآوریم.

وی در ادامه گفت، دولت می‌تواند با اعمال مشوق‌هایی توسعه کشت گلخانه‌ای را سرعت بخشد. بطوریکه در بسیاری از نقاط کشور با انرژی خورشیدی یا سوخت گازی می‌توان گلخانه‌ها را گرم کرد. تکنیک‌های جدیدی وجود دارد که فعالیت گلخانه‌ها را اقتصادی‌تر می‌کند. ضمن آنکه شرکت‌های دانش بنیان با توسعه گلخانه‌ها فعال می‌شوند و می‌توانند تکنولوژی خلق کنند. پس در این حوزه نیز شاهد پویایی بیشتر خواهیم بود.

در ادامه بیان کرد: در 25 سال اخیر، سالانه بطور متوسط 900 هزار نفر به جمعیت کشور اضافه شده است که این جمعیت به غذا، آب و انرژی و سایر منابع نیاز دارند بنابراین همیشه بخش کشاورزی، دونده بوده و شکاف بین عرضه و تقاضا بیشتر شده است.

همچنین یادآور شد؛ سالانه حدود 5 میلیارد دلار که معادل 14 درصد درآمدهای نفتی کشور است به واردات مواد غذایی اختصاص داده شده است که تا حد زیادی به علت نبود برنامه ریزی صحیح است و نه لزوما به خاطر کمبود منابع.

مدنی با استناد به نتایج افزود: در کشور ما مساحت کشت دیم با کشت آبی برابر است اما 95 درصد محصولات ما از کشت آبی به دست می آید به عبارت دیگر، نیمی از زمین های کشاورزی به صورت دیم است ولی تنها 5 درصد محصولات کشور را تامین می کند که یکی از دلایل آن، پتانسیل کمتر ایران در کشت دیم در مقایسه با سایر کشورها است چرا که عدم مطلوبیت بارش در ایران برای کشت دیم است.

وی در ادامه گفت، بخش کشاورزی 90 درصد از آب کشور را مصرف می‌کند که حدود 10 درصد به تولید ناخالص داخلی و 20 درصد به اشتغال‌زایی کمک می‌کند، از این جهت دولت تا نتواند شغل جایگزین را تامین کند قادر به محدود کردن بخش کشاورزی نخواهد بود.

وی در ادامه بیان نمود که خطا داشتیم اما همواره فرصت جبران است و هدف ما این بود که ببینیم پتانسیل اراضی کشور ما برای صنعت کشاورزی تا چه اندازه است.

مدنی درباره مراحل مختلف اجرای این پروژه بیان کرد: اهداف ما این بوده است که یکی با تغییر توزیع جغرافیایی و دیگری با کاهش مصرف آب آیا می‌توان تولیدات کشاورزی را در کشور افزایش دادکه در گام اول این پروژه، تعیین خصوصیات مختلف خاک کشور با استفاده از استانداردهای فائو بود که شاخص های درصد کربن آلی، اسیدیته خاک، شوری خاک (هدایت الکتریکی خاک)، درصد سدیم قابل تبادل، بافت خاک، درصد اشباع بازی، درصد تبادل کاتیونی، درصد ذرات درشت خاک، ظرفیت نگهداری آب، کربنات کلسیم خاک را مورد بررسی قرار دادیم، که برای ما مشخص می‌کند ظرفیت اراضی برای تولید چگونه است.

در ادامه افزود: علاوه بر مطلوبیت خاک برای کشاورزی، ویژگی های توپوگرافی (شیب و ارتفاع) هم در این زمینه بایستی مورد بررسی قرار گیرد که در این مرحله، ایران را به صورت یک منطقه بکر و طبیعی بدون درنظر گرفتن ذخایر آب سطحی، میزان آب قابل استحصال در سطح و منابع آب زیرزمینی مورد سنجش قرار دادیم.

 

 

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید