نانو محک بهبود
بحران خشکسالیٰبی آبی ،کم آبی،کشاورزی،نانو محک بهبود

اصلاح سياست هاي غلط، راه برون رفت از خشكسالي

عباس پاپي زاده بالنگان *
    اولين قدم بايد اصلاح سياست هاي غلط در حوزه آب باشد كه در چند دهه اخير سبب بروز اين بحران ها شده است: سياست هايي از قبيل تمركز جمعيت در مناطق با بارندگي اندك، توسعه و گسترش كشاورزي در مناطق نيمه خشك كشور و احداث صنايع آب بر مانند كارخانه فولاد در اصفهان. اين صنايع به آب زيادي نياز دارند. بايد صنايعي مانند كارخانه فولاد در مناطقي مانند بندر عباس احداث مي شد.
     سياست هاي اشتباه انتقال آب از سرچشمه هاي كارون به اصفهان، عملاسبب خشك شدن جلگه خوزستان شده و با كمبود آب در اين منطقه روبه رو هستيم، در حالي كه ضرورت دارد آب در جلگه خوزستان جاري باشد.
     همچنان اين سياست هاي غلط ادامه دارد و تونل هاي كوهرنگ هم در دست احداث است تا آب سرچشمه هاي كارون را به اصفهان منتقل كند. بايد توجه داشت با اين اقدام ها و سياست هاي غلط به بحران ريز گرد ها در استان خوزستان دامن زده شده است. ريزگرد هاي اين منطقه اقتصاد، سلامت و محيط زيست قريب به ٢٣ استان كشور را تحت تاثير قرار مي دهد. بحران كم آبي و خشكسالي سبب بروز فجايع زيست محيطي، بحران هاي اجتماعي و اقتصادي در ايران شده است و الان شمار قابل توجهي از روستا هاي ايران صرفا به دليل نبودن آب شرب خالي شده اند و كسي ديگر در آن روستا ها زندگي نمي كند.
     از طرفي سدسازي بي رويه يكي ديگر از سياست هاي غلط در حوزه آب بوده كه در دهه گذشته دنبال شده است.
     كشور ما به آمايش سرزميني نياز دارد تا بر اساس اين آمايش بدانيم چه مقدار آب در چه مناطقي نياز داريم و بعد بر اساس آن فعاليت هاي كشاورزي و صنعتي تدوين و اجرا شود. اگر ايران ١٤ سال پيش هشدار سازمان جهاني محيط زيست را جدي گرفته بود و با اعمال سياست هاي درست فعاليت ها انجام شده بود الان شاهد اين فجايع زيست محيطي نبوديم و الان هم با مديريت درست مي توان از اين روند بحراني پيشگيري كرد، هم چنان كه با تجديد نظر در سياست هاي غلط در حوزه آبي درياچه اروميه مي بينم وضعيت اين درياچه نسبت به دو سال قبل
     بهتر شده است.
     *سخنگوي كميسيون كشاورزي
    
    
    بحران آب هنوز براي خيلي ها ملموس نيست
    سكينه عمراني **

     در حوزه آب و منابع آبي ما خلاقانوني نداريم و در برنامه هاي پنج ساله قانون هاي متعددي براي مهار آب هاي جاري و همچنين استفاده از آب ها مرزي وجود دارد و قوانين جامع و دقيقي در اين حوزه در ادوار مختلف تصويب شده است و وزارت نيرو بايد بر اساس اين قوانين برنامه هاي و فعاليت هايش را تدوين و اجرا كند. از اين رو در مساله آب بيشتر از قانونگذاري به اجراي صحيح قوانين و تدوين برنامه ها جامع و اثر گذار نياز هست و ضرورت دارد مسوولان اجرايي در وزارت نيرو و جهاد كشاورزي گام هاي جدي و اساسي در بهره وري و استفاده بهينه از منابع آب داشته باشند. از طرفي مساله مهم براي مهار بحران خشك سالي فرهنگ سازي و افزايش آگاهي عمومي است و متاسفانه هنوز مي بينيم بسياري از شهروندان بحران آب را جدي نگرفته اند. بايد با فرهنگ سازي و اطلاع رساني صحيح و تاثير گذار مشاركت عمومي را براي مصرف بهينه آب جلب كرد، صرف برنامه ريزي در سطح وزارت نيرو و اداره هاي مرتبط جواب گو نيست و براي مهار بحران خشك سالي و كم آبي بايد عزمي ملي شكل بگيرد. همچنين وزارت جهاد كشاورزي بايد روش هاي نوين و موثر در كاهش مصرف آب در حوزه كشاورزي را به كشاورزان آموزش بدهد و حمايت هاي لازم براي بهره گيري از اين روش ها توسط آنها انجام شود. بهره گيري از آبياري هاي نوين و مناسب با كشت هاي گوناگون و بهره گيري از تكنولوژي هاي نوين آبياري در كاهش هدر رفت آب در بخش كشاورزي بسيار موثر است. يكي از روش هاي موثر در توليد محصولات كشاورزي، كشت گلخانه اي است كه مصرف آب را تا يك سوم نسبت به كشت غرقابي كاهش مي دهد و اين روش هاي كشت بايد بيشتر از قبل توسعه پيدا كند.
     **عضو كميسيون كشاورزي
    
    
    بحران آب ناشي از شرايط خشكسالي نيست
     انوش اسفندياري***

    در بحث بحران آب، دو مساله بايد از هم تفكيك شود: يك موضوع بحران آب ناشي از شرايط خشكسالي است كه به طور موقت شكل مي گيرد و مساله ديگر سياست ها و راهبرد ها ي اشتباه دولت ها در حوزه آب و بهره برداري از منابع آبي است. در جهان عمدتا براي حل و فصل بحران آب توجه شان به سياست گذاري ها و راهبرد هاست، موضوعي كه كمتر در ايران مورد توجه دولت ها قرار مي گيرد. سياست هاي پيش گرفته در حوزه آب در ايران طي چند دهه گذشته عملاسبب شكاف جدي در عرضه و تقاضاي آب شده است. انتخاب هايي كه براي فعاليت هاي اقتصادي و كشاورزي انجام شده چنين شرايطي را به وجود آورده است. در كشور ما در اغلب مناطق كشور، برنامه ريزي براي بهره برداري از آب خيلي بيشتر از ظرفيت ها بوده است. در حوزه آب شاخصي به نام «آب تجديدشونده» داريم. اين شاخص يعني، ميزان آبي كه توسط بارش ها در اختيار مناطق مختلف قرار مي گيرد منهاي تبخير. در ادوار مختلف تاريخ مردم ايران، در بهره برداري از منابع آب سعي كردند خودشان را با شاخص «آب تجديد شونده» تطبيق بدهند: اما سياست هاي نادرست سبب بروز بحران آب در سال هاي اخير شده است. بايد دلايل بحران آب به طور جدي مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد. از سويي بايد در سياست هاي نوع كشت، مناطق كشت، صادرات و واردات محصولات كشاورزي تجديدنظر شود. سال هاست در اجراي سياست هاي كلان به منابع آبي توجه نمي شود و متاسفانه مي بينيم مكان هاي تمركز جمعيت بدون توجه به منابع آب مشخص مي شود. از طرفي مي بينم دولت ها براي كاهش فشار ها از طرف متقاضيان آب در بخش هاي مختلف، بدون توجه به مسائل كارشناسي گواهي بهره برداري از چاه هاي آب را صادر مي كنند يا آنكه اقدام به سد سازي مي كنند و عملابراي جلب رضايت عمومي، از منابع طبيعي به عنوان يك رانت استفاده مي كنند، در حالي كه بايد با بهره برداري درست و دقيق، اين امكانات براي نسل هاي آينده حفظ شوند. جهت گيري دولت ها – با وجود شعار هايي كه مي دهند- در حوزه منابع آب تغيير نكرده است و همچنان بدون اعمال نظر متخصصان اين حوزه سياست گذاري ها انجام مي شود.
     *** عضو انديشكده تدبير آب ايران
    

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید