نانو محک بهبود
جنگ بر سر يك بشكه آب

جنگ بر سر يك بشكه آب

 آب از ديرباز مايه حيات ناميده مي شده است و شايد بتوان آن را از معدود هداياي ارزشمند زمين به انسان دانست که برخلاف مواد ارزشمندي مثل نفت تا به حال به دليل وفور آن در زمين، ملت ها بر سر آن به جان يکديگر نيفتاده اند، اما بسياري از کارشناسان معتقدند ديري نخواهد پاييد تغييرات آب و هوايي و افزايش جمعيت انسان ها، اين مايه صلح را نيز به محبوب دل قدرت طلبان تبديل خواهد کرد؛ پديده نامبارکي که اکنون نشانه هاي آن ظاهر شده است.
    دکتر کوين لانسي، رئيس دانشکده مهندسي عمران و محاسبات مکانيکي دانشگاه آريزوناي آمريکا، يکي از برجسته ترين پژوهشگران حوزه آب است که در سفر خود به ايران براي شرکت در کنفرانس شهرهاي پايدار که شهريور امسال برگزار شد به خبرنگار روزنامه جام جم در اين باره گفت: «آينده جهان در اختيار صاحبان منابع آبي خواهد بود.»
    تنها چند سال پس از کشف اهميت حوزه هاي نفتي در خاورميانه اين منطقه در آتش بحران ها فرو رفت؛ زيرا اهميت نفت به عنوان يک ماده کمياب و مورد نياز براي قدرتمندان مشخص شد، اما لانسي معتقد است در آينده شيپورهاي جنگ بر سر آب به صدا در خواهد آمد. وي در اين باره مي گويد: «قدرت نفت ديري نخواهد پاييد که به قدرت آب تبديل خواهد شد.» تغيير منبع قدرت به گفته لانسي اين گونه معادلات را بر هم خواهد زد: «کشورهايي که مي توانند منابع آبي خوبي فراهم کنند در آينده اي نه چندان دور، قدرت را در جهان به دست خواهند گرفت.» اين استاد دانشگاه آريزونا بحران آب را از آنچه به نظر مي رسد جدي تر مي داند.
    
    چهره جهان تشنه
    غذا يکي از نيازهاي اوليه انسان است. شايد کسي باور نکند در عصر علم و فناوري، مردم جهان دوباره طعم قحطي و گرسنگي را مثل گذشته هاي دور بچشند، اما لانسي با وسيع دانستن ابعاد بحران آب مي گويد: «اولين تاثير بحران آب روي منابع بخش کشاورزي خواهد بود که مي تواند در آينده قحطي و گرسنگي را به صورت يک مشکل جدي درآورد. چنين مشکلي چالشي را در اولويت بندي مصرف آب پيش پاي کارشناسان مي گذارد و آنها مجبور خواهند شد بين تامين آب شرب مردم يا مصرف آب در بخش کشاورزي انتخاب هاي سختي انجام دهند. به اين ترتيب تامين آب کشاورزي براي تهيه غذاي مردم جهان مساله بسيار حساسي خواهد شد. بايد توجه داشت کشورهايي که محصولات کشاورزي خود را صادر مي کنند در واقع آب به ساير کشورها مي فروشند.»
    
    آب، برق را مي برد
    آب که نباشد سدها خشک مي شود، اما اين تنها دليل قطع شدن برق در آينده نخواهد بود. دکتر لانسي ارتباط ميان انرژي و آب را يک مساله بسيار حائز اهميت مي داند. بنا بر گفته پژوهشگر برجسته حوزه آب، در حال حاضر براي جدا کردن نمک از آب دريا و تهيه آب شيرين، انرژي بسيار زيادي لازم است. ضمن آن که بخش نسبتا قابل توجهي از انرژي الکتريکي جهان از سدها تامين مي شود.» وي در اين باره مي افزايد: «هر راه و روشي که براي تامين آب شيرين استفاده مي کنيم نياز به منابع انرژي فراواني دارد. به همين دليل بحران آب روي منابع انرژي تاثير جدي خواهد گذاشت.»
    
    چرا آب کم آورديم؟
    جمعيت جهان طي قرون اخير بسرعت رشد کرده و اين حقيقتي است که دکتر لانسي آن را يکي از علل اصلي ايجاد بحران آب مي داند و مي گويد: «رشد جمعيت موجب شد کشورها به استفاده از آب هاي زيرزميني و منابع ديگري روي آورند که پايدار نيستند. وابستگي به اين منابع که به عنوان راه حل کوتاه مدت تامين آب مطرح شده بود، در دراز مدت جهان را به سمت بحران آب سوق داد.» وي همچنين هشدار داد: «هرگونه راه حل کوتاه مدت در اين زمينه اثر سوء خود را با گذشت زمان آشکار خواهد کرد.» اين پژوهشگر دانشگاه آريزونا همچنين تغيير اقليم را نيز به عنوان عامل مهم ديگر در به وجود آمدن وضع کنوني و شدت يافتن بحران آب مطرح مي کند.
    
    مساله مشترک فقير و غني
    برخي مي گويند پول حلال مشکلات است، اما بحران آب اين نظر را رد مي کند. دکتر لانسي بحران آب را يک مساله جهاني مي داند که هم کشورهاي فقير و هم کشورهاي غني را در بر مي گيرد. وي معتقد است کشورهاي مختلف ازجمله آمريکا براي پيدا کردن فناوري هاي مناسب براي مقابله با بحران آب و توسعه آنها هزينه هاي بسياري مي کنند.
    
    چه بايد کرد؟
    بحران آب گرهي نيست که به دست يک نفر گشوده شود. براي حل اين مساله بايد هر آنچه در زمين داريم به کار گيريم. ازجمله ابزارهاي گره گشايي بشر فناوري است که دکتر لانسي به آن توجه ويژه اي دارد و در اين باره مي گويد: «بدون ترديد پيشرفت فناوري اثر قابل توجهي در حل مساله آب خواهد داشت. مخصوصا کشورهايي که به آب هاي آزاد دسترسي دارند اگر بتوانند فرآيند شيرين سازي آب دريا را با هزينه اي پايين تر از ديگران انجام دهند قادرند کنترل روابط بين المللي را در دست بگيرند.» در اين زمينه رئيس دانشکده مهندسي عمران و محاسبات مکانيکي دانشگاه آريزوناي آمريکا روش هاي توسعه داده شده براي استفاده از انرژي خورشيد در جداسازي نمک از آب دريا را در شمار فناوري هاي مورد توجه محققان مي آورد که آينده روشني براي آنها پيش بيني شده است. وي همچنين روش هاي نوين تصفيه فاضلاب را نيز از جمله موارد مورد توجه پژوهشگران دانسته و مي گويد: «در آمريکا حداقل 10 درصد از آب هاي فاضلاب به صورت غيرمستقيم مورد استفاده مجدد قرار مي گيرد.» لانسي علاوه بر چنين مواردي، سرمايه گذاري براي مصرف بهتر آب و فرهنگ سازي در اين زمينه را امري ضروري و همکاري کشورهاي مختلف براي جلوگيري از انجام کارهاي موازي را مثمرثمر مي داند.

محمدامين آهنگري

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید