نانو محک بهبود
بهای آب؛خشکسالی،ایران باستان,کانادا,ایران,نانو محک بهبود

لزوم نگاه حسابگرانه به مصرف آب در ايران

روش زندگي ايرانيان در طول قرن هاي گذشته، آيين باستاني ايرانيان، دين اسلام و متون ادبي و فرهنگي ايرانيان، همه وهمه بر اهميت آب؛ اين ماده حياتي تاکيد دارد. نياکان ما به واسطه قرارگرفتن در منطقه نيمه خشک، تلاش چشمگيري در بهره گيري و استفاده صحيح از منابع محدود آب و همزمان در حفظ، نگهداري و انتقال اين منابع داشته اند و همين امر سبب شده است تا ايرانيان در تاريخ به عنوان يکي از تمدن هاي پيشگام در مديريت و بهره برداري از منابع آب، شناخته شوند. متاسفانه، همزمان با توسعه شهرنشيني و پيشرفت هاي صنعتي و تکنولوژي، به سبب دسترسي آسان تر به اين منبع گرانبها نسبت به گذشته، از ميزان توجه به ارزش واقعي آب و نحوه استفاده هوشمندانه از اين منبع حياتي غيرقابل جايگزين کاسته شد. براي نشان دادن وضعيت نامناسب مصرف آب در ايران، با تکيه بر روش آشناي دخل وخرج، به بررسي آمار ميزان سرانه آب تجديدشونده ايران، ميزان مصرف روزانه و هزينه آب در مقايسه با سه کشور کانادا، انگلستان و ترکيه مي پردازم. ميزان سرانه آب تجديدشونده در سال را براي ايران حدود هزارو900مترمکعب تخمين زده اند. اين عدد براي کشور کانادا که از غني ترين کشورهاي دنيا در زمينه منابع آب محسوب مي شود حدود 85هزارمترمکعب (45برابر ايران)، براي انگلستان دوهزارو888مترمکعب و براي ترکيه سه هزارو207مترمکعب است؛ اگر اين عدد را معادل ميزان دارايي آبي اين کشورها در نظر بگيريم، درحالي که ايران فقيرتر از سه کشور ديگر در زمينه بهره مندي از منابع آب تجديدشونده محسوب مي شود، متاسفانه اثري از حسابگري در ميزان مصرف آب و مديريت آن در کشور ديده نمي شود و بي محابا به مصرف آب با نرخ متوسط روزانه حدود 300ليتر و تقريبا برابر با مردم کانادا با ميانگين مصرف روزانه 324ليتر، مشغول هستيم. اين عدد براي انگلستان حدود 150ليتر و براي ترکيه حدود 260ليتر است. اين آب، آب تصفيه شده است که با هزينه زياد و از طريق ساختن سدها، خط لوله هاي انتقال آب، ايستگاه هاي پمپاژ، تصفيه خانه ها و لوله کشي شهري به خانه ها آورده شده و صرف شست وشو، حمام، آشپزي، نوشيدن و... مي شود و درنهايت به چاه هاي فاضلاب سرازير مي شود. بدون درنظرگرفتن عوامل ديگري چون تغيير اقليم، رشد بالاي جمعيت به طور عام و رشد جمعيت شهري به طور خاص، آلودگي منابع آب، نداشتن سيستم تصفيه فاضلاب شهري در بسياري از شهرها، ميزان بالاي نشت و هدررفت آب به دليل فرسوده بودن لوله کشي شهري و تنها با بررسي اين ارقام براي هر شخص آشنا با حساب ساده، بسيار واضح است که ايران با سرعت بالايي به سمت ورشکستگي، کمبود و بحران آب پيش مي رود. در خصوص مقايسه آب بهاي شهري، متوسط هزينه آب شهري در هر مترمکعب در کانادا معادل 6/14درصد از حداقل دستمزد ساعتي در اين کشور است ؛ اين نسبت براي انگلستان 41درصد، براي ترکيه 44درصد و براي ايران 6/8درصد است.
     در حال حاضر حداقل دستمزد ساعتي در کانادا 25/10دلار کانادا، انگلستان هشت پوند، ترکيه 37/1يورو و ايران سه هزارو459تومان تعيين شده است.
     به عبارت ديگر، بهاي آب براي شهرنشينان ايران که سرزميني نيمه خشک محسوب مي شود، بسيار ارزان تر از غني ترين و پرآب ترين کشورهاي دنيا نظير کانادا است.
     (لازم به تاکيد دوباره است که براي رعايت انصاف در مقايسه، هزينه آب شهري به ميزان حداقل دستمزد ساعتي تقسيم شده است.) افزايش منطقي قيمت آب در کنار افزايش آگاهي عمومي در خصوص اهميت استفاده صحيح از آب و يادآوري ارزش واقعي آب به عنوان دو عنصر لازم و ملزوم، مي تواند در تصحيح الگوي مصرف و کم کردن سرعت رسيدن به نقطه ورشکستگي آبي نقش بسزايي داشته باشد. آشنايي مردم با روش هاي ساده استفاده از بشکه ها و مخازن جمع آوري کننده آب باران براي گل کاري و باغباني خانگي، استفاده وسيع از شيرهاي آب اتوماتيک و همچنين استفاده از سيفون هاي پرفشار و کم حجم در سرويس هاي بهداشتي ساختمان هاي عمومي نظير دانشگاه ها، بيمارستان ها، پادگان ها، مدارس، مساجد و... از جمله کارهاي ساده و موثر در نزديک شدن به الگوي مصرف هدفمند و خردمندانه محسوب مي شود.

 

محمدرضا معززي

پژوهشگر مديريت منابع آب در دانشگاه واترلو کانادا

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید