نانو محک بهبود
واكاوي الگوهاي موفق در حفظ منابع آبي

واكاوي الگوهاي موفق در حفظ منابع آبي

سنگاپور، راهکارهاي چهارگانه براي تامين آب سنگاپور کشوري کوچک و با توجه به وسعت آن پرجمعيت است و نبود منابع آبي طبيعي، مديريت آب را به چالشي بزرگ براي اين کشور تبديل کرده است. در دهه هاي 60 و 70 ميلادي، سنگاپور به شدت به واردات آب از کشور همسايه خود، مالزي وابسته و با چالش هاي شهري سازي مانند آلوده شدن رودخانه ها، کمبود آب و جاري شدن گسترده سيل روبه رو بود. اما در 50 سال گذشته، اين کشور با سرمايه گذاري در تکنولوژي هاي آبي و اتخاذ رويکردي يکپارچه براي مديريت آب توانسته استراتژي متنوع و پايداري براي تامين آب ايجاد کند.
     اين استراتژي که «برنامه سبز سنگاپور» نام گرفته، در سال 2006 آغاز شد. اين استراتژي شامل چهار قسمت است که هدف آن تنوع سازي منابع آبي بوده و عبارت است از:
    1) جمع آوري آب باران: آب باران در سنگاپور با سيستم هاي مجزاي فاضلاب از طريق شبکه جامعي از مجراهاي زيرزميني، رودخانه ها و کانال ها جمع آوري و در 17 ذخيره آبي جمع آوري مي شود. حوزه آبخيز سنگاپور امروز دوسوم سطح خشکي اين کشور جزيره اي را تشکيل مي دهد و هدف آن است که تا سال 2060 به 90 درصد افزايش يابد.
    2) واردات آب از مالزي: يکي از ابتدايي ترين راهکارهاي مشکلات آب در سنگاپور، واردات از کشور مجاور، مالزي بوده است. به منظور تسهيل اين امر، دو توافق نامه دوجانبه در سال هاي 1961 و 1962 به امضا رسيد و از آن زمان آب بهداشتي از استان جوهور مالزي وارد شد. با اينکه واردات آب بخش عمده اي از آب سنگاپور را تامين مي کرد، اما هنگام پايان توافق نامه دوم در سال 2061 انتظار مي رود سنگاپور در تامين آب به خودکفايي برسد.
    3) بهره برداري از بازيافت فاضلاب: فرآوري و استفاده مجدد از آب هاي مصرف شده که طي آن آب با استفاده از تکنولوژي هاي غشايي (مانند ميکروفيلترسازي، اسمز معکوس و گندزدايي با اشعه ماوراء بنفش) تصفيه مي شود. در حال حاضر، 30 درصد نياز آب سنگاپور از اين روش تامين مي شود.
    4) نمک زدايي: رواج نمک زدايي آب دريا، فرآيندي براي عمل آوردن آب دريا با استفاده از اسمز معکوس (فرآيندي فيزيکي براي تهيه آب خالص) است. سال گذشته، دومين تاسيسات نمک زدايي سنگاپور با ظرفيت نمک زدايي 100 ميليون گالن آب در روز افتتاح شدکه همراه با اولين کارخانه در حال حاضر 25 درصد تقاضاي آب سنگاپور را تامين مي کنند. قرار است تا سال 2030 بيش از 30درصد مصرف آب اين کشور از اين طريق تامين شود.
    
    امارات؛ به دنبال روش هاي جايگزين نمک زدايي
    با توجه به اينکه در کشوري مثل امارات پيش بيني شده تقاضاي سالانه آب در مراکز شهري، خانوار، بخش هاي صنعتي و تجاري و تاسيسات عمومي تا سال 2030 دو برابر شود و به 8/8 ميليارد متر مکعب برسد، روند نمک زدايي بايد افزايش يابد که براي اين کشور بسيار پرهزينه خواهد بود و کارشناسان معتقدند در کنار آن بايد استراتژي هاي ذخيره سازي آب نيز اجرايي شود. آبي که تصفيه و نمک زدايي مي شود براي آشاميدن، حمام، نظافت و... در خانه و محيط هاي کاري مصرف مي شود که به عقيده مسوولان امارات راهکار آن ايجاد دو شبکه آبرساني مختلف است که يکي از آنها آب با کيفيت کمتر را انتقال دهد. در پروژه اي که با کمک شرکت مهندسي کريس آرم ملبورن در امارات اجرايي شد، آب مصرفي يک ساختمان اداري به طور مستقيم به تجهيزاتي در زيرزمين منتقل مي شود و پس از تصفيه مختصر به مخزني که در بام ساختمان تعبيه شده و به سيفون هاي دستشويي و شيرآب هايي براي شست وشو و نظافت دفتر متصل است، انتقال مي يابد. مارکوس فاکري، مدير پروژه مي گويد: «در اين ساختمان قبلاحدود 130 هزار ليتر آب شرب در يک روز براي دستشويي و شست وشوي دفتر مصرف مي شد، اما اکنون استفاده از آب شرب 62 درصد کاهش يافته است.»
    به علاوه بخش عمده اي از هدرروي آب در امارات مربوط به بخش کشاورزي است. روش متداول آبياري به صورت آب پاشي اسپري مانند، يک سوم آب حاصل از تبخير را هدر مي دهد. سيستم هاي جديد مانند آبياري قطره اي به صورت سيستم هايي که زير زمين تعبيه مي شوند مي تواند از اين هدرروي جلوگيري کند. اين تکنيک ها با تکنولوژي هاي آبي پيشرفته در ابوظبي و دبي به کار گرفته شده است.
    
    چين؛ طرح انتقال آب
    ذخاير آب شرب چين هر سال در حال کاهش بيشتر است و بين سال هاي 2000 تا 2009 با کاهش 13 درصدي همراه بوده است. اين کشور در سال هاي 2000، 2007 و 2009 با خشکسالي شديد روبه رو بوده است. معمولامناطق جنوبي چين بيشترين بارندگي را دريافت مي کنند و قسمت هاي شمالي و شرقي اين کشور بدترين خشکسالي را طي 60 سال گذشته داشته اند. خشکسالي چين ناشي از فاکتورهايي است که به هم مرتبط است. تغييرات آب و هوايي زمين باعث تسريع ذوب شدن يخچال هاي فلات تبت شده و اين امر بر رودخانه هاي بزرگ چين مانند يانگ تسه تاثير گذاشته و الگوهاي آب و هوايي را تغيير داده است. آلودگي آب نيز طي دهه هاي اخير افزايش يافته و فاضلاب هاي صنعتي رودخانه ها و درياچه ها را آلوده کرده است. همچنين افزايش چاه هاي غيرمجاز و برداشت از منابع زيرزميني براي کشاورزي بر شدت خشکسالي افزوده است. به همين منظور، اقدام چين براي حل مشکل کم آبي در اين کشور اجراي طرح جامع 62 ميليارد دلاري «پروژه انحراف آب شمال-جنوب» (SNWDP) است که طي آن قرار است رودخانه هاي يانگ تسه، زرد، هوآي هه و چند رودخانه ديگر از طريق مسيرهاي سه گانه شرقي، غربي و مرکزي به هم متصل شوند. علاوه بر اين پروژه که قرار است تا سال 2050 کمبود آب شهرهاي پکن، تيانج اين و چند شهر ديگر را برطرف کند، چين طرح ويژه اي نيز براي بهره برداري از آب دريا ايجاد کرده که عبارت است از: 1) سياست استفاده چرخه اي از آب از طريق ذخيره و بازيافت آب 2) نمک زدايي آب دريا و 3) استفاده مستقيم.
    اين در حالي است که اقتصاددانان، طرفداران محيط زيست، دانشگاهيان و ديگر منتقدان در مورد پروژه SNWDP اظهار نگراني کرده و معتقدند چون رود يانگ تسه پايين تر قرار گرفته، با گذر از مسيرهاي صنعتي بسيار آلوده شده و آب هاي ديگر را نيز آلوده خواهد کرد. همچنين چون مناطق جنوبي چين هم طي سال هاي اخير خشک تر شده اند، اين نگراني وجود دارد که انتقال آب از اين مناطق دردسرساز شود. با اين حال، بانک جهاني نسبت به توانايي چين براي مقابله با اين چالش ها اظهار خوش بيني کرده است.
    
    ژاپن: تلاش هاي ويژه براي غلبه بر مشکلات کمبود آب
    ژاپن از نظر سرانه ظرفيت آب در ميان 156 کشور دنيا رتبه 91 را دارد. سرانه سالانه بارندگي در اين کشور يک سوم ميانگين دنيا و سرانه حجم ذخاير آبي آن در سال حدود 50 درصد ميانگين دنيا است. اين نشان مي دهد ژاپن هيچ گاه ذخاير آبي غني نداشته است.
    اما در طول دهه 70 ژاپن تکنولوژي هاي ذخيره سازي آب و تکنولوژي هايي براي مبارزه با آلودگي آب را در واکنش به افزايش تقاضا براي آب صنعتي و آلودگي هاي زيست محيطي توسعه داد. طي اين تلاش ها، اين کشور به روش هاي استفاده کارآمد از آب، توسعه اقتصادي پايدار و رشد مصرف با وجود منابع محدود آبي دست يافت. ايجاد تکنولوژي هايي براي کنترل سيل، جمع آوري آب در مناطق پربارش و انتقال آن به قسمت هاي خشک تر، فرآوري آب و توليد آب آشاميدني سالم و باکيفيت با صرف کمترين ميزان انرژي، نوسازي تاسيسات انتقال آب، بازيافت فاضلاب و ايجاد سيستم هاي پيشرفته چرخه آب (تصفيه و استفاده مجدد از فاضلاب هاي صنعتي) از نمونه تلاش هاي اين کشور است.
    در حقيقت، ژاپن با وجود کمبود آب در مقايسه با استانداردهاي بين المللي يکي از بالاترين GDPهاي سرانه را دارد (نمودار) که اين موضوع در نتيجه توسعه ميزان بازيافت آب صنعتي و کاهش هدرروي آب به دست آمده است (حدود 80 درصد). به عنوان مثال، ميانگين نرخ هدرروي آب آشاميدني تصفيه شده در آسيا 34 درصد است، درحالي که اين نرخ در ژاپن بسيار کم بوده و در توکيو به 4 درصد و در اوساکا به 7 درصد مي رسد و نشان دهنده کارآمدي عمليات سيستم هاي آبرساني در اين کشور است. ژاپن نشان داد با منابع محدود و غلبه بر مشكلات آن از طريق تلاش هاي ذخيره سازي آب و تكنولوژي صنعتي، مي توان به رشد اقتصادي رسيد. تجربه ژاپن مي تواند الگوي مناسبي براي كشورهايي مانند چين، هند و ايران باشد كه اكنون با مشكلات مشابهي دست و پنجه نرم مي كنند. بر همين اساس، اپراتورهاي تجاري مرتبط با آب در ژاپن، با توجه به افت بازار داخلي در نتيجه روند رو به کاهش جمعيت و کم شدن پروژه هاي دولتي، وارد بازارهاي خارجي شده اند. به طور مثال، ژاپني ها در پروژه هاي نمک زدايي خاورميانه يا عمل آوري آب در چين مشارکت دارند. مزيت شرکت هاي ژاپني به طور خاص در تکنولوژي هاي تجزيه سازي است، به طوري که پنج شرکت بزرگ ژاپني 70 درصد سهم بازار فيلتر اسمز معکوس را در اختيار دارند.
    
   دنیای اقتصاد

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید