نانو محک بهبود
قنات ,کم آبی ,خشکسالی ,نانو محک بهبود

راهكار «قنات» براي مقابله با كمبود آب

مشکل کمبود آب براي ايرانيان مربوط به امروز و ديروز نيست، بيش از سه هزارسال است که ايرانيان با مشکل کم آبي روبه رو هستند. قنات يا کاريز، اين معجزه ايراني، يکي از بارزترين نشانه هاي مقاومت ايرانيان در برابر مشکل کمبود آب است. تاريخچه حفر قنات در فلات ايران به 800سال پيش ازميلاد برمي گردد. بر کسي پوشيده نيست که ما در دوره کم آبي زندگي مي کنيم، بنابراين مديريت و بهره برداري مفيد از منابع آب موجود، بر مردم و مسوولان شهري واجب است و گرنه با بحران تامين آب روبه رو خواهيم شد. قنات ها يکي از مفيد ترين و کهن ترين ابزار تمدن ايراني براي مقابله با کم آبي هستند. چنانکه حتي امروزه بيش از ۲۱درصد از ميزان استحصال آب هاي زيرزميني در سطح کشور از طريق قنات ها تامين مي شود. با وجود اهميت قنات ها در نظام اجتماعي ايران، متاسفانه به دليل توسعه ناهنجار شهرنشيني و صنعتي شدن، رفته رفته قنات ها چنان مورد بي مهري قرار گرفته اند که از ۸۰ هزار رشته قناتي که در گذشته اي نه چندان دور در کشور وجود داشت، تنها ۳۳هزار رشته باقي مانده است. در خشکسالي هاي چند ساله گذشته اين قنات ها بودند که بار کمبود آب را به دوش کشيدند و بسياري از مردم مناطق خشک و کم آب کشور را از بي آبي نجات دادند. تاکنون قنات ها در مناطق غيرشهري احداث شده اند که بلافاصله باعث رونق کشاورزي و باغداري و آباداني آن مناطق و باعث تجمع جمعيت و سکونت شده است.
    باغ ها، بوستان ها، فضاي سبز و زمين هاي کشاورزي بزرگ، استخرها و درياچه هاي مصنوعي پايين دست قنات ها، موردهجوم، تخريب و تغيير کاربري قرار گرفت، همه با سيمان، آجر، کاشي، مرمر و آسفالت پوشيده شد و به خانه، آپارتمان و خيابان تبديل شد و فقط تعداد محدودي از زمين هاي پايين دست قنات ها به صورت اتفاقي به پارک تبديل شدند. درحالي که مي بايست با دورانديشي و آينده نگري، زمين هاي اطراف و پايين دست قنات ها، با احداث امارت ها و ساختمان هاي باشکوه در فضاهاي آزاد بزرگ، جهت استفاده عموم سامان مي يافت؛ مانند دانشگاه، آموزشگاه، ورزشگاه، فرهنگسرا، نمايشگاه هاي محلي و فصلي، بوستان و فضاهاي فرهنگي و تفريحي، درياچه مصنوعي، استخر و آبنما جهت دلپذيري و خنکي هوا و.... متاسفانه فضاهاي بزرگ شهري با ميل عموم، دستخوش ساخت وساز قرار مي گيرند اما تبديل صدها آپارتمان به فضاهاي باز فرهنگي و عمومي تقريبا غيرممکن است. در نهايت امروزه بيشتر زمين هاي پايين دست قنات ها به آپارتمان و خيابان تبديل شده و متاسفانه مشاهده مي شود با وجود بحران تامين آب، آب پاک، خنک و گواراي قنات ها به جوي هاي فاضلاب سرازير شده و کم وبيش بدون استفاده به هدر مي رود. شهرداري تهران هم با صرف هزينه بسيار با احداث چاه عميق نياز آب محلي و منطقه اي خود را تامين مي کند، درحالي که مي تواند با احداث منبع آب ايستاده در ارتفاع و منابع آب زيرزميني در زمين هاي باقيمانده در پايين دست قنات ها در تامين آب مورد نياز شهري بکوشد.

مهدي بهلولي

فعال محیط زیست  روزنامه شرق

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید

نانو,محک,بهبود نانو,محک,بهبود