نانو محک بهبود
باوري به وجود بحران آب ميان مردم و دولت وجود ندارد

باوري به وجود بحران آب ميان مردم و دولت وجود ندارد

گفت وگو درباره آب آغاز شده است، گفت وگويي اين بار با مشاركت مردم، ان جي اوها، نگرانان آب و دغدغه مندان. اما تنها كارشناسان تخصصي آب، ميهمانان بخش كارشناسي اين گفت وگوها نيستند، جامعه شناسان، كارشناسان بخش كشاورزي، اتاق بازرگاني كارشناساني اند كه قرار است در اين 14 نشست پيرامون مبحث آب، به گفت وگو با يكديگر و البته مردم فعال در اين زمينه بنشينند. انجمن جامعه شناسان، در اين ميان با مشاركت مركز بررسي هاي استراتژيك رياست جمهوري و انجمن مطالعات فرهنگي و ارتباطات و همچنين انديشكده تدبير آب اقدام به برگزاري نشست هايي پيوسته براي نيمه دوم سال كرده است، نشست هايي با هدف ورود بحث آب به مباحث روزمره مردم تا شايد جامعه ايراني باب سخن در خصوص اين بحران را بگشايد. محمدامين قانعي راد، رييس انجمن جامعه شناسي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران، از لزوم ايجاد اين بستر براي گفت وگو سخن گفت. او به همراه عده يي از جامعه شناسان و كارشناسان آب در اين دانشكده جمع شدند تا از بحراني بودن اوضاع سخن بگويند، بحراني كه هنوز شايد به باور مردم و حتي دولت نرسيده است. احمد محسني، كارشناس ترويج كشاورزي است، به عقيده او، بيان آمار بيش از 90 درصدي مصرف آب در حوزه كشاورزي، امري است دور از انصاف و به جاي آن بايد به مصرف آب شرب كه هزينه هاي زيادي براي رسيدن به مردم دارد، پرداخت. او از بحراني بودن اوضاع و نه در مخاطره بودن آن گفت: «مردم آن چنان حسي از بحراني بودن آب در كشور ندارند، دولت هم همين طور. در دو سال گذشته همچنين حسي وجود نداشت. با يك بارش چند روزه و پر شدن مخازن، همه نگراني ها برطرف مي شود و دوباره روال همچون قبل ادامه پيدا مي كند. شايد دولت در گفتمان خود به بحران اشاره كند اما در عمل شاهد چنين مساله يي نيستيم. تنها شهرهاي حوزه كويرند كه شايد به طور ملموس با قضيه بحران روبه رو باشند.»
    به گفته او، با اعلام بحران در همه مناطق كشور، حساسيت مردم را نسبت به اين قضيه كاهش مي دهيم. محسني وضعيت آب شرب نسبت به پراكنشش را، جدي تر از آب كشاورزي مي داند و مي گويد: «با توجه به نوع تبليغي كه از بحران مي كنيم، همه مي گويند كشاورزي 92 درصد آب را مصرف مي كند و مردم حساسيت شان را نسبت به شرب و صنعت از دست داده اند. وضعيت بحراني آب شرب با توجه به نوع پراكنشش، جدي تر از آب كشاورزي است.
    در حال حاضر دولت به جز طرح و برنامه چيزي براي ارايه ندارد، برنامه عملياتي ندارد، توان ندارد، پول هم ندارد. تغيير نگرش در مردم و افزايش آگاهي عمومي تخصصي است كه بايد توسط سمن ها مي تواند صورت بگيرد.»با اعلام آمار ميزان آب تجديدپذير شيرين سالانه، توسط كارشناس اتاق بازرگاني، بحران آب به طور ساده يي اثبات شد. محمدحسين كريمي پور، عضو اتاق بازرگاني با بررسي آمار اعلام شده بر اساس مطالعات 1353، سهم منابع آبي تجديدپذير قابل برداشت در ايران را 137 ميليارد مترمكعب اعلام كرد، آماري كه در آخرين بررسي ها توسط وزير نيرو، 120 ميليارد متر مكعب اعلام شد. او در اين خصوص گفت: «بر اساس عددي كه توسط آقاي وزير اعلام شد، كه اين عدد تا 95 ميليارد متر مكعب هم شنيده شده، و از آنجايي كه بر اساس استانداردها، انسان ها نبايد بيش از 40 درصد آب تجديدپذير را استفاده كنند، با حساب سرانگشتي مي توان گفت 120 ميليارد وزير نيرو را در 40 درصد ضرب كنيم، به 48 مي رسيم كه با ارفاق هم اگر به 50 برسانيم، انسان ايراني مي تواند در كشاورزي، صنعت وشرب جمعا 50 ميليارد مترمكعب آب رسالانه استفاده كند و خبر بد اين است كه ما بيش از 100 ميليارد متر مكعب مصرف داريم.»او با بررسي كشور خشكي چون هند، با ميزان مصرف آب بيشتر، ايران را در زمره اين كشورها درنظر گرفت و گفت: «اگر اين عدد را در كشورهاي خشك مثل هند بررسي كنيم، به 60 هم مي رسيم كه با ضرب و تقسيم به 72 ميليارد متر مكعب مي رسيم و اين يعني بايد مصرف آب را در حالت سالم به 50 وبه ديده اغماض تا 72 ميليارد متر مكعب برسانيم. و اين يعني كاهش 30 تا 50 درصدي كاهش آنچه در حال حاضر مصرف مي كنيم.»
    بالابودن مصرف آب در كشاورزي ايران، در مقايسه با استاندارد جهاني، به طور معني داري، تفاوت عدد دارد. با توجه به بررسي هاي به عمل آمده مي توان گفت، مصرف آب در تهران و شهرهاي بزرگ ايران، دو برابر متوسط كشور آلمان است، اين درحالي است كه در شهرهايي چون زابل، دسترسي به آب قابل مصرف و بهداشتي كمتر از ميانگين جهاني است. با اين حساب و كتاب مي توان فهميد كه چرا طرح هاي صنعتي ما قفل شده اند، چون تخصيص آب در آنها محقق نمي شود. اگر مي خواهيم ايران را نجات دهيم بايد مصرف آب كشاورزي را نصف كنيم. اما بهره وري ماده خشك كشاورزي ايران كه نصف جهان است، مبحث ديگري است كه باعث مي شود نگاه كارشناسان به اين بخش، نگاه محدودكننده شود. كريمي پور با اشاره به سخنان چيت چيان، وزير نيرو بر اين نصف بودن تاكيد كرد. او معتقد است: «در ايران گستردگي جمعيت را در مناطق بياباني بر اساس كشاورزي معيشتي سنتي داريم.
    پنج درصد جهان در خاورميانه زندگي مي كنند كه فقط يك درصد آب دنيا را در اختيار دارند. اين يعني سهم هر خاورميانه يي يك پنجم آب دنياست. مساله يي كه بر سر آن در همين منطقه جغرافيايي جنگ خواهد شد و كشوري چون تركيه، با سياست هايي كه بر سر دجله و فرات اجرا كرده، در كمتر از 50 سال آينده، آب منطقه را در دست خواهد گرفت و آن روز تركيه، خلافت عثماني را با دادن قطره قطره آب تجديد خواهد كرد.»درياچه اروميه، به عنوان نماد سوء مديريت آبي در سال هاي گذشته است، درياچه يي كه امروز در حال ورود به فاز مرگ است. 5/2 ميليارد دلار، ارزش افزوده يي است كه از گسترش 350 هزار هكتاري باغات منطقه عايد شده است. اروميه تنها به خاطر 5/2 ميليارد دلار از ميان رفت. اين عددي است كه كريمي پور از حضار مي خواهد در كنار خسارت 200 ميليارد دلاري از مرگ اين درياچه به خاطر بسپارند.
    او با مقايسه اروميه و آرال افزود: «اگر اروميه مانند درياچه آرال خشك شود و نمك هايش مهاجرت كنند، در واقع آناليز شود و همه چيز را تخريب كند، جمعيت 5/2 ميليون نفري را پراكنده مي كند. ضرر اقتصادي 200 ميليارد دلاري در كنار ضرر 60 ميليارد دلاري كاهش ارزش املاك يكي از مصايب مرگ درياچه است. اگر روزي برسد كه يون هاي نمك آزاد در فضا مرگ و مير كودكان را به بالاي هفت درصد برساند، كسي در اروميه باقي نخواهد ماند. اروميه اگر مثل آرال وارد فاز مرگ مهاجم شود، در حيطه يي بزرگ با مهاجرت مواجه خواهيم شد و ريشه كني آذربايجان اتفاق مي افتد.»سال هاي پس از انقلاب، سال هاي خودكفايي و مقدس شدن كشاورزي بود، سال هايي كه به قول رييس بررسي‎هاي اجتماعي شركت مهندسين مشاور مهاب قدس، كسي جرات نمي كرد آب را از كشاورزان محروم كند.
    كاوه معصومي، از حساب و كتاب زيان هاي بي آبي سخن گفت، زيان هايي كه هرگز با عدد و رقم و علم اقتصاد به دست آوردني نيستند. تا پايان سال، 13 نشست ديگر در راه است. در نخستين نشست، سالن اجتماعات دانشكده علوم اجتماعي جايي براي سوزن انداختن نداشت. انگار كم كم، آب، تبديل به مساله يي نگران كننده براي مردم شده است. شايد مردم اين بار، بدون نياز به حكمرانان، بتوانند با ورود جمعي به مساله، به جامعه يي با سرمايه اجتماعي بالاتبديل شوند.

 

روزنامه اعتماد


    

 
 


   

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید