نانو محک بهبود
کشاورزی،آب ،کنتور آب،منابع آب،نانو محک بهبود

تشكيل زنجيره ملي مصرف بهينه آب

مصرف بهينه و کاهش هزينه هايي که صرف آب مصرفي شهروندان مي شود نه تنها در هزينه هاي خانوارها نقش دارد بلکه باعث رشد و ارتقاي اقتصاد ملي کشور مي شود و همين هزينه ها در چرخه اقتصاد ميان خانواده و جامعه به خدمات و امکانات بهتري اختصاص پيدا مي کند. عمده ترين چالشي که باعث افزايش هزينه هاي منابع آب مي شود در بخش کشاورزي است و اگر مشکلات در اين بخش رفع شود ميزان آب شرب مصرفي خانوارها با بحران مواجه نمي شود. با دکتر محمد رضا ميرزايي نژاد استاد اقتصاد دانشگاه و عضو هيات علمي به گفت و گو نشسته ايم تا مشکلات فني را که در بخش کشاورزي، و آب شرب وجود دارد بررسي کنيم و با ارائه راهکارهاي ساده به خانواده ها، اين مايع حيات بخش را حفظ و نگهداري کنيم.
    
    عمده ترين مشکلي که در حال حاضر در منابع آب با آن رو به رو هستيم، چيست؟
     بخشي که مربوط به مصرف خانوارها است در بحث آب شرب گنجانده مي شود و در کشور در حال حاضر با مشکلاتي رو به رو هستيم. نخستين مقوله اي که بايد در اين زمينه به آن پرداخته شود منابع آب است. اين منابع به صورت منابعي با بارش هاي جوي و منابع زيرزميني وجود دارد که ميزان آب هاي مصرفي را در بلندمدت توليد مي کند. با توجه به اين که بحران آب نه تنها يک بحران ملي به شمار مي رود، بلکه در همه جوامع به عنوان يک بحران بين المللي مطرح است و در دهه هاي گذشته اغلب جنگ ها بر سر آب صورت گرفته است. از اين رو به طور کلي آب به عنوان يک بحران جدي مورد توجه بوده است.
    در قرن 20 جمعيت زمين نسبت به گذشته حدوداً سه برابر شده است و به خاطر بهبود وضعيت زندگي مصرف آب بالاتر رفته و تقريباً به 6برابر افزايش يافته است که اين موضوع باعث شده برخي کشورها که در دهه هاي قبل هيچ مشکلي در اين زمينه نداشته اند جزء مناطق بحراني به حساب آيند و به تدريج با مشکل کمبود سرانه آب رو به رو شوند که خاورميانه در راس اين اتفاق قرار دارد و شمال آفريقا و شبه قاره هند با اين بحران بشدت رو به رو هستند.
    
    بحث آب شرب در کشور ما با چه معضلاتي رو به رو است؟
     بحث آب شرب مهم ترين مساله است اما در کشور با مشکلات ديگري رو به رو هستيم. در حال حاضر حدود 5 درصد منابع آب صرف آب شرب مي شود و عمده ترين مشکل منابع آب در بخش کشاورزي است که بيش از 75 درصد مصرف آب را به خود اختصاص مي دهد.
    اعتقاد بر اين است که اگر چه صرفه جويي و مصرف بهينه بايد در بخش آب شرب انجام گيرد اما بهتر اين است که براي کل مصرف آب فکري اساسي وجود داشته باشد زيرا آب مايع حياتي است و عمده ترين مشکل به بخش کشاورزي مربوط مي شود. از اين رو بايد تلاش بيشتري در بخش کشاورزي صورت گيرد.
    
     چرا آب شرب اهميت پيدا مي کند؟
     در پاسخ به اين سوال بايد گفت چون در منابع آب شرب بحث انتقال و تصفيه وجود دارد در بخش شهري بايد اصلاحاتي صورت گيرد. هنگامي که آب تصفيه مي شود و به لوله کشي شهر انتقال داده مي شود به خاطر فرسودگي شبکه آب شهري ممکن است در برخي مناطق لوله ها دچار ترکيدگي شوند يا نشتي پيدا کنند از اين رو بايد در خصوص شبکه هاي انتقال آب اصلاحاتي انجام شود. اگر ميزان مصرف خانوار کاهش پيدا کند مردم با مشکلاتي از قبيل قطع آب مواجه نخواهند داشت. بايد در اين زمينه فرهنگ سازي کرد و اين فرهنگ سازي از پايگاهي به نام خانواده شروع مي شود.
    
    خانواده در اين زمينه چه آموزش هايي را بايد به کودکان دهد و چه نقشي در مصرف بهينه دارد؟
     خانواده ها بايد به فرزندان خود ياد دهند که آب مايع حيات است و در اين زمينه سفارشات ديني هم شده است. در يک خانواده پدر و مادر مسئول هستند که توضيحاتي در خصوص قطع شدن آب و مختل شدن زندگي به فرزندان بدهند. به طور مثال آنها مي توانند برخي روزها نيم ساعت فلکه اصلي آب منزل را قطع کنند تا کودکان شاهد اين باشند که زندگي با چه مخاطراتي رو به رو مي شود.
    کودکان ياد مي گيرند که وجود آب نسبت به منابع ديگر مانند انرژي برق و گاز از جايگاه ويژه اي برخوردار است زيرا براي مدت کوتاهي بدون اين منابع مي توان زندگي کرد اما بدون آب هيچ فردي نمي تواند يک زندگي عادي داشته باشد و ابتدايي ترين نيازها را نمي توان برطرف ساخت. يکي ديگر از روش هاي صرفه جويي و مصرف بهينه آب در خانواده ها اين است که به کودکان خود بياموزند مهم نيست که براي آب پول مي دهيم و هزينه مي کنيم، مهم اين است که براي انتقال آب به خانه ها چقدر هزينه صرف مي شود و زندگي روزمره مان به آب وابسته است.
    براي نظافت هايي مانند مسواک زدن و حمام کردن بايد خانواده ها روش هايي را به کار گيرند تا کاهنده مصرف باشد به طور مثال بايد زمان استحمام را کمتر کنند. اگر خانواده ها 5 دقيقه اي حمام کنند چند صد ليتر آب صرفه جويي مي شود و ماهانه مصرف آب 4هزار ليتر کاهش پيدا مي کند. آبياري درختان در خانه هاي حياط دار بايد موعد مشخصي داشته باشد و در ساعات گرم روز که تبخير آب بالااست نبايد درختان را آبياري کرد. اگر سهم هزينه اي آب کاهش پيدا کند، هزينه ماهانه خانواده نيز کاهش پيدا مي کند.
    
    با تفکيک کنتور آب ساختمان ها چقدر ميزان مصرف مشترکان کاهش پيدا مي کند؟
     هزينه آب به شکلي است که مشترکاني که الگوي مصرف را رعايت مي کنند مسلماً هزينه کمتري پرداخت مي کنند و مشترکان پرمصرف وقتي از حد مجاز مصرف شان مي گذرد هزينه هايشان دو برابر محاسبه مي شود.
    خوشبختانه در ساختمان هاي نوساز کنتور آب هر واحد جداسازي شده و با اعمال اين روش مشکلات مصرف آب کاهش پيدا کرده است اما همچنان در ساختمان هايي که کنتور آب جداسازي نشده است هزينه آب طبق سرانه متر مربع پرداخت مي شود که هنوز درگير مشکلاتي هستند. از اين رو دولت بايد سياستگذاري هايي را اعمال کند تا خانوارهاي پر مصرف بدانند همان طور که نبايد يک قطره بنزين را هدر دهند نبايد حتي يک قطره آب شرب را هم هدر داد زيرا براي تهيه آب شرب سرمايه گذاري هاي کلاني صورت مي گيرد.
    
    در لايحه بودجه سال 93 چقدر اعتبار به منابع آب اختصاص داده شده است ؟
     منابع آب در زير فصل امور اقتصادي بودجه کشور قرار مي گيرد و اين منابع در اعتبار سرمايه گذاري در لايحه بودجه سال 93 بيش از 41 هزار ميليارد ريال اعتبار را صرف منابع آب کرده است و در بخش کشاورزي منابع طبيعي بيش از 11 هزار ميليارد ريال اعتبار را به خود اختصاص داده است، همچنين بخش عظيمي از اين سرمايه ها صرف انتقال آبرساني به شهرها وايجاد سد براي مصارف شهري و کشاورزي شده است.
    
    خانواده هاي ايراني چند برابر کشورهاي ديگر آب مصرف مي کنند؟
     ميزان مصرف آب خانوارهاي ايراني دو و نيم برابر مصرف سرانه جهاني است و در بخش مصرف آب شرب درصد پاييني صرفه جويي صورت مي گيرد که علت اين مساله مراعات نکردن خانوارها است. در برخي کشورها خانه ها لوله کشي هاي متفاوتي دارند و مصرف آب شرب و آب براي استحمام و نظافت متفاوت است.
    
    ساختارهاي لوله کشي در کشور با چه مشکلاتي رو به رو است؟
     در کشور ما ساختارهاي لوله کشي اصولي و درست نيست و انشعابات نياز به سرمايه گذاري دارد و کانون انتقال آب و لوله ها در بخش آب شرب چون قديمي و فرسوده هستند استهلاک بالايي پيدا کرده و نياز به بازبيني دارد. همچنين در بخش هاي کشاورزي نيز بايد انتقال آب با لوله کشي صورت گيرد و با به کار بردن لوله هاي سيماني پرتي آب به حداقل مي رسد. اما هنگامي که بحث مصرف بهينه آب مي شود بيشتر در مصرف شهري فرهنگ سازي صورت مي گيرد زيرا امنيت شهر را رقم مي زند در حالي که مشکل عمده آب به دليل مصرف بالاي کشاورزي است و اگر مشکلات اين بخش کمتر شود مازاد آب را براي مصرف شهري خانوارها مي توان تصفيه کرد.
    کل منابع دولت براي تامين سرمايه گذاري هاي لازم براي دسترسي به رشد اقتصادي محدود است. مسلماً هر بخشي نيازمند سرمايه گذاري هاي لازم است و وقتي منبع هزينه اي را به يک بخش اختصاص مي دهند بخش هاي ديگر نيز از اين منبع مالي محروم مي ماند. از اين رو اگر تعداد تصفيه خانه ها بيشتر باشد و بتوانيم آب بيشتري را انتقال دهيم هزينه هاي زيادتري را بايد متحمل شد و منبع مالي باقي مانده صرف بهداشت، درمان و آموزش خانواده ها مي شود.
    
    در بخش کشاورزي بايد چه تمهيداتي صورت گيرد تا ميزان مصرف آب کاهش پيدا کند؟
     در بخش کشاورزي بايد بهره وري را بالاببريم و اصلاح الگوي کشت محصولات داشته باشيم. در حالي که هنوز در اين زمينه هدر رفت آب داريم و اين ميزان بسيار بالااست. يکي از راهکارهاي اصولي در اين بخش اين است که بايد در جست و جوي منابع آب جايگزين باشيم مانند تصفيه پساب ها و توليد آب شيرين کن ها، البته اين راهکار ها نيز هزينه بر است اما به هر حال بايد به طور جدي مصرف کل منابع آب را کاهش دهيم. با تغيير در روش هاي کشاورزي تا حدودي مي توان اين امر را اجرا کرد.
    در کشاورزي بهتر است روش هاي آبياري قطره اي صورت گيرد و مسيرهاي انتقال آب را اصلاح کنيم تا تلفات و تبخير آب کاهش پيدا کند. اگر آب هاي مصرف شده در شبکه فاضلاب آلودگي خاصي نداشته باشد تصفيه مي شوند و براي کشاورزي مورد استفاده قرار مي گيرد. از اين رو آب در تمام محصولات کشاورزي و طرح هاي صنعتي نقش اساسي دارد.
    
    با کاهش هزينه هاي آب مصرفي چه کمکي به اقتصاد ملي مي شود؟
     هر قدر که خانوارها در مصرف منطقي تر و بهينه تر رفتار کنند به اقتصاد ملي کمک مي شود و اينها صرف سرمايه ها و منابع ديگري مي شود که خانوارها از آنها بهره مند مي شوند. از اين رو به کمک و همکاري مردم نياز است و چنانچه سرمايه گذاري مناسب در اين راه صرف شود امکانات و خدمات بيشتري به مردم داده مي شود.

کلمات کلیدی :کشاورزی،آب ،کنتور آب،منابع آب،نانو محک بهبود

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید