نانو محک بهبود
وضعيت هشدار در 5 نقطه كم آب ايران

وضعيت هشدار در 5 نقطه كم آب ايران

نويسنده: زهره افشار، نغمه عقيلي

بررسي ذخاير سدها، ميزان ورودي و خروجي سدهاي مهم و روان آب هاي کشور نشان مي دهد مردم در استان هاي مختلف بويژه در تهران، خراسان رضوي، گلستان و سمنان و حوضه آبريز درياچه اروميه با مشکلات جدي روبرو هستند و بايد در مصرف آب صرفه جويي بيشتري صورت گيرد..
    آمارها حاکي است که در حجم 47 ميليارد مترمکعبي مخازن سدهاي در حال بهره برداري کشور تنها 9/27 ميليارد مترمکعب آب ذخيره شده، يعني 59 درصد حجم سدها پر است و 41 درصد از ظرفيت سدهاي ما خالي است و اين در حالي است که حجم روان آب ها در سال آبي جاري (از مهر 92 تاکنون) نسبت به سال گذشته 11 درصد و نسبت به ميانگين بلندمدت (45 ساله) 54 درصد کاهش داشته است.
    
    ë روان آب ها عمده منبع تامين کننده آب سدها
     طبق گزارش دفتر بهره برداري از تاسيسات تامين آب حجم سدهاي کشور نسبت به مدت مشابه سال آبي گذشته 2 درصد بيشتر شده، اما بايد به اين موضوع توجه کرد که 50 درصد حجم مخازن سدهاي کشور مربوط به سدهاي خوزستان بوده که خوشبختانه امسال آورد خوبي داشته و با رشد 5 درصدي مواجه بوده است. اين موضوع منجر به بالارفتن آمار کلي کشور شده وگرنه در ساير سدهاي کشور وضعيت مناسبي نداريم.
    گفتني است از مجموع 9/27 ميليارد متر مکعب حجم سدهاي کشور 16 ميليارد مترمکعب مربوط به سدهاي خوزستان است.
    به گفته اين منبع ميزان بارندگي در نقاط مختلف کشور در سال آبي جاري 210 ميليمتر بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 7 درصد و نسبت به ميانگين 45 سال گذشته 8 درصد کاهش نشان مي دهد. ميزان روان آب ها نيز نسبت به سال گذشته 11 درصد و نسبت به ميانگين بلندمدت کاهش 54 درصدي داشته است. به علت خشکسالي هاي اخير روان آب ها به جاي جريان يافتن در سطح زمين و سرازير شدن به سدها بيشتر به داخل زمين نفوذ کرده اند.
    به نظر مي رسد الگوي بارش کشور در حال تغيير است؛ چرا که هم مقدار بارش ها کم شده و هم مدت زمان آن کاهش يافته است. وي همچنين در خصوص ميزان حجم آب ورودي و خروجي به سدها تصريح کرد: در سال آبي جاري تاکنون و در مقايسه با سال گذشته ميزان ورودي آب به سدهاي کشور 5 درصد کاهش يافته و خوشبختانه در مقابل حجم خروجي نيز 6 درصد کمتر شده که حاکي از مديريت مناسب تر آب در مخازن سدهاست.
    
    ë کاهش 25 درصدي حجم ذخاير سدهاي تهران
     از مديرکل دفتر بهره برداري از تاسيسات تامين آب وضعيت سدهاي بحراني را جويا شديم. وي تصريح کرد: سدهاي استان تهران شامل لار، طالقان، کرج، ماملو و لتيان وضعيت مناسبي ندارند، زيرا حجم مخازن اين سدها نسبت به سال گذشته 25 درصد کاهش داشته و مي توانيم بگوييم جزو سدهاي خشک کشور هستند. به گفته وي، در حال حاضر تنها 31 درصد مخازن سدهاي تهران پر از آب است و 69 درصد حجم آنها خالي است! حوضه آبريز درياچه اروميه حوضه ديگري است که امين نژاد آن را بحراني مي خواند. حجم آب ورودي به سدهاي استان هاي آذربايجان شرقي و غربي در سال جاري آبي و نسبت به مدت مشابه سال گذشته 20 درصد کاهش داشته که بدون شک مي تواند اثرات منفي بر وضعيت درياچه اروميه داشته باشد.
    
    ë کاهش بي سابقه حجم مخازن سدها
     استان گلستان يکي از استان هايي است که امسال شاهد بارش هاي فراوان و چند سيلاب بود، اما آمارها نشان مي دهد از آنجا که اين سيلاب ها در بالادست سدهاي اين استان رخ داده، آب سيلاب به سدها وارد نشده و برخلاف تصور حتي حجم اين سدها به طور بي سابقه اي کاهش داشته است. در استان گلستان در مجموع 6 سد داريم که به گفته امين نژاد، حجم ذخاير آب آن نسبت به سال گذشته با کاهش 63 درصدي روبه رو بوده که قابل تامل است. سد دانشمند يکي از سدهاي واقع در استان گلستان است که حجم آب ورودي به آن کاهش 80 درصدي و حجم مخزن آن کاهش 91 درصدي داشته است. همچنين سد آلاگل گلستان با کاهش 96 درصدي ورودي آب و 86 درصدي حجم مخزن مواجه بوده است.
    
    ë مردم خراسان رضوي مصرف بهينه آب را رعايت کنند
     استان خراسان رضوي نيز يکي از استان هايي است که به نظر مي رسد امسال با کمبود آب مواجه شده و اين در حالي است که سالانه بالغ بر 30 ميليون زائر نيز به اين استان سفر مي کنند.
    آمارها نشان مي دهد سدهاي استان خراسان رضوي نيز امسال وضعيت مناسبي ندارند و با کاهش 27 درصدي حجم ذخاير روبه رو هستند. سد دوستي که يکي از مهم ترين سدهاي اين استان است، در سال آبي جاري تاکنون 29 درصد کاهش ذخيره داشته و متاسفانه تنها 35 درصد حجم آن از آب پر است به هر روي آمار رسمي اعلام شده از سوي شرکت مديريت منابع آب و اين مسئول نشان مي دهد ما علاوه بر محدوديت منابع آبي کشور با کاهش آورد رودخانه ها و مخازن سدها روبه رو هستيم و چاره اي به جز مصرف صحيح آب نداريم ضمن اين که متاسفانه مصرف سرانه آب شرب در کشور ما بسيار بالاتر از ميانگين جهاني است که بايد در اين زمينه فرهنگسازي کنيم. مصرف سرانه آب شرب در کشور ما 260 مترمکعب است و ميانگين جهاني در کشورهايي که بهينه آب مصرف مي کنند، 160 مترمکعب است.
    
    ë وضعيت ذخيره آب در سدهاي تهران
     حجم آب موجود در مخازن سدهاي پنجگانه تامين کننده آب تهران با کاهش ۲۲۱ ميليون مترمکعبي در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته به ۵۴۰ ميليون مترمکعب رسيده است. حجم آب ورودي به مخزن سدهاي تهران از ابتداي سال آبي جاري (مهرماه ۹۲) تاکنون با ۲۱ درصد کاهش در مقايسه با زمان مشابه سال آبي گذشته، به ۶۱۰ ميليون مترمکعب رسيده است.
    همچنين حجم فعلي آب موجود در سدهاي استان تهران در مقايسه با زمان مشابه سال آبي گذشته، ۲۹ درصد کاهش يافته است. حجم آب ورودي به مخزن سدهاي تهران در دوره زماني مشابه سال آبي گذشته ۷۷۲ ميليون مترمکعب بوده است. حجم ذخيره آب در مخزن سدهاي لار، طالقان، کرج، ماملو و لتيان در مقايسه با سال آبي گذشته به ترتيب ۴۸، ۳۲، ۲۹، ۱۶ و ۲۰ درصد کاهش يافته است. در زمان کنوني، حجم آب موجود در مخزن سدهاي لار، طالقان، کرج، ماملو و لتيان به ترتيب ۴۸، ۱۹۸، ۱۱۹، ۱۱۹ و ۵۶ ميليون مترمکعب گزارش شده است. با توجه به شرايط ذخيره آب و کاهش منابع آبي در پشت سدهاي پنجگانه تهران، شهروندان تهراني بايد نسبت به رعايت الگوي مصرف آب دقت لازم را داشته باشند.
    
    ë آب سدهاي گلستان به نصف رسيد
     گزارش، خبرنگار ايران از گرگان نيز حاکي از آن است که گلستان اگرچه به عنوان بخشي از حوضه آبريز درياي خزر، استاني باران خيز شناخته مي شود، اما واقعيت اين است که حتي اين استان به ظاهر سرسبز هم به 2 اقليم کاملاً متفاوت نيمه خشک در مناطق کوهستاني و خشک در مناطق بياباني تقسيم مي شود. در حال حاضر گلستان با بحران کم آبي روبه روست و با اين که همين هفته گذشته سيل ديگري در شرق اين استان از راه رسيد، اما بررسي هاي آماري نشان مي دهد حتي اين باران سيل آسا هم نتوانست کمبود آب اين منطقه را جبران کند و در مخزن 14 سد اين استان، آب نسبت به سال گذشته نصف شده است.
    «ايرج حيدريان»، مديرعامل شرکت آب منطقه اي گلستان در اين باره به «ايران» گفت: ميزان حجم آبگيري سدهاي اين استان در 17 خرداد امسال 97 ميليون مترمکعب بوده، در حالي که سال گذشته در همين موقع اين ذخيره 207 ميليون مترمکعب اعلام شده بود يعني به عبارتي حجم آبگيري سدهاي اين استان در سال آبي جاري 53 درصد کاهش يافته است.
    آمارها همچنين حاکي از آن است که از مهر سال 92 تا 17 خرداد سال 93 ميزان بارندگي در گلستان 357 ميليمتر بوده در حالي که سال قبل از آن 553 ميليمتر باران در اين استان باريده است. به گفته مديرعامل آب منطقه اي گلستان حتي بارندگي هاي هفته گذشته نيز نتوانست کاهش 35درصد بارندگي را در اين استان جبران کند.
    حيدريان با تاکيد بر اين که امسال سال خشکسالي است از کشاورزان درخواست کرد، از کشت محصولات پرآب چون برنج خودداري کنند و محصولاتي که به آب کمتري احتياج دارد کشت کنند ضمن اين که با استفاده از روش هاي کارآمد نهايت بهره برداري را از آب ببرند. در حال حاضر 80 درصد آب اين استان در بخش کشاورزي مورد استفاده قرار مي گيرد و اين در حالي است که راندمان استفاده از آب در اين بخش فقط 30درصد بوده و بقيه آب مصرفي هدر مي رود که بايد شيوه هاي آبياري نوين هرچه سريعتر جايگزين شود.
    وي افزود: «ايجاد شبکه هاي آبياري و زهکشي از طرح هايي است که مي تواند در افزايش راندمان آب مورد استفاده در بخش کشاورزي موثر باشد، اما اين بخش نيز به علت کمبود اعتبارات با کندي انجام مي شود.»
    
    ë از کشت محصولات پر مصرف خودداري شود
    «فتح الله دهکردي»، معاون حفاظت و بهره برداري از منابع آب سازمان آب و برق خوزستان نيز در گفت و گو با «ايران» توسعه کشت شلتوک، ذرت و ماهي سراها(مراکز پرورش ماهي) با مصرف آب بين 4 تا 5 برابر ساير محصولات چون ماش، لوبيا و کنجد را براي شرايط آب اين استان نامناسب دانست و ابراز اميدواري کرد، متوليان بخش کشاورزي در مصرف تابستانه با ترويج کشت محصولات با مصرف آب معقول، از اين معضل گذر کنند.
    معاونت حفاظت و بهره برداري از منابع آب سازمان آب و برق خوزستان خاطرنشان ساخت: «متاسفانه در سال هاي اخير به دليل يکسري اظهار نظرهاي غيرکارشناسي که در اين استان شکل گرفت و بدون توجه به تبعات آن گرايش شديدي بين کشاورزان براي کشت هاي پر مصرف شد و به نسبت توسعه اين قبيل کشت ها، ساير کشاورزان با محدوديت کمي و کيفي مواجه شده و سطح زير کشت حوزه هاي پايين دست بشدت کاهش يافت.
    دهکردي تصريح کرد: «بر اساس برنامه ريزي هاي انجام شده براي خشکسالي در اين استان، از حجم کل ذخاير سدها و با احتساب آورد ماه هاي خرداد تا پايان شهريور 10 ميليارد متر مکعب براي برنامه ريزي مصارف تابستانه و پاييزه در اختيار است که دو سوم براي مصارف تابستانه و يک سوم به مصارف پاييزه اختصاص يافته است. بر همين اساس و در صورت انجام الگوي کشت نرمال و احتراز از کشت هاي پرمصرف، امکان کشت در حوضه هاي دز و کارون تا سقف صد درصد و حوضه هاي کرخه و مارون 70 درصد تامين آب خواهد شد. تاکيد ما بر جلوگيري از توسعه کشت هاي پر مصرف مانند شلتوک و ذرت است. شهرهاي بالادستي بايد از کشت محصولات پر مصرف خودداري کنند تا پايين دستي ها هم اصراري بر کشت اين قبيل محصولات نداشته باشند. بديهي است اگر همراهي ادارات و نهادهاي ذيربط بر اساس اين اطلاعات نباشد کشاورزان با خسارات جبران ناپذيري روبه رو خواهند شد و کمبود آب آنان را دچار خسارت زيادي خواهد کرد. وي افزود: «در حوضه هاي دز و کارون، با وجود اين که آب متناسب با کشت سال هاي نرمال امکان پذير است، تاکيد مي کنيم از کاربرهاي پرمصرف مانند شلتوک و توسعه پرورش ماهي خودداري شود. از طرفي، برداشت هاي بي رويه و پساب هاي آلوده باعث مي شود که کيفيت آب در پايين دست کارون با مشکل مواجه شود. آبگيري نخيلات آبادان از طريق بهمنشير انجام مي شود و مصرف بي رويه آب در بالادست و ورود پساب آلوده مي تواند توليد نخيلات در آبادان و خرمشهر را با افت شديد مواجه کند.
    
    ë زيربناي توسعه کرمان منوط به وجود آب است
     محمد طاهري، مديرعامل شرکت آب و فاضلاب شهري استان کرمان نيز در گفت و گو با «ايران» با بيان اين که 25 درصد آب درشهر کرمان به دليل فرسودگي شبکه هدر مي رود، بر بازسازي و اصلاح شبکه توزيع آب شرب در شهر کرمان تاکيد کرد. طاهري زيربناي توسعه کشور و اين استان را منوط به وجود آب دانست و يادآورشد: «اگر آب دچار چالش شود، استان توسعه يافته اي نخواهيم داشت.
    وي به سرمايه گذاري دولت در زمينه انتقال آب به کرمان نيز اشاره و خاطرنشان کرد: «براساس آخرين برآورد، اتمام طرح انتقال آب از سد صفارود به شهر کرمان نياز به يک هزار ميليارد تومان سرمايه گذاري دارد. در حال حاضر در شمال، جنوب، شرق و غرب شهر کرمان تا شعاع 600 کيلومتري آبي براي انتقال به شهر کرمان وجود ندارد و اگر آب وجود داشت انتقال مي داديم تا مردم در تابستان با کم ترين مشکل مواجه باشند. مديرعامل شرکت آب و فاضلاب شهري استان کرمان طول شبکه آب شهر کرمان را يک هزار و 800 کيلومتر دانست و اظهار داشت: «در لايحه بودجه دولت، کل اعتبارات بازسازي شبکه آب شهر کرمان با وجود هدر رفت 25 درصدي، سالانه به 100 ميليون تومان نمي رسد. وي با بيان اين که اصلاح شبکه آب براي جلوگيري از هدر رفت آب، داراي اهميت زيادي است، گفت: «با اصلاح و بازسازي شبکه آب مي توانيم 5 درصد از اين آب را به چرخه مصرف برگردانيم. در سال 92 ميزان 2 ميليارد و 700 ميليون تومان اعتبار دولتي براي فاضلاب شهر کرمان در نظر گرفته شد که با اين اعتبار باتوجه به اين که قرار است يک هزار و 800 کيلومتر شبکه فاضلاب در شهر کرمان اجرا شود، نمي توان کاري از پيش برد.
    مديرعامل شرکت آب و فاضلاب شهري استان کرمان کيفيت آب شرب شهر کرمان را مطابق با استانداردهاي جهاني دانست و بيان کرد: «ضرورتي براي نصب دستگاه هاي تصفيه آب توسط شهروندان وجود ندارد. در استان کرمان 21 سد در حال بهره برداري يا بهره برداري آزمايشي است که 15 عدد از آن ها از نوع خاکي است.

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید