نانو محک بهبود
يك قطره آب يك دريا سراب

يك قطره آب يك دريا سراب

جواد صفری-معصومه احمدي

مقدار آبی که در فرآیند تولید یک کالا مصرف می شود آب مجازی (پنهان یا جایگزین ) موجود در کالا نامیده می شود   .

 »ما بایستی مصرف کردن را مدبرانه و عاقلانه مدیریت کنیم. « 

آیا می دانید آب مجازی چیست یا این که چگونه می توان آب را صادر یا وارد کرد ؟

مقدار آبی که در فرآیند تولید یک کالا مصرف می شود آب مجازی (پنهان یا جایگزین ) موجود در کالا نامیده می شود.

البته میزان آب مصرفی توسط یک کالا به موقعیت جغرافیایی یک منطقه و شرایط آب و هوایی آن بستگی دارد.

اکثر کشورهای جهان با توجه به دهه کم آبی که در آن قرار گرفته ایم تجارت غذا را با هدف تجارت آب مجازی انجام می دهند تا به این وسیله بتوانند نقطه ی بهینه ای را برای صادرات و واردات و همچنین ذخیره کردن آب بیابند.

کشورهای کم آب می توانند با وارد کردن محصولات آب بر و صادر کردن محصولاتی که نیاز به آب کمتری دارند از فشار بر منابع آبی خود بکاهند و آن را برای اهداف مهم تر ذخیره نمایند.

تجارت آب مجازی به صورت درون کشوری نیز می تواند راهی برای همگون سازی آب در سراسر آن کشور باشد زیرا انتقال آب به صورت حقیقی مخصوصا در فاصله های دور به دلیل هزینه های زیادی که در بر دارد مقرون به صرفه نیست.

در این مقاله نیز چندین راه جهت محدود سازی اتلاف آب ارایه گردیده است.

آب عامل اصلی حیات وآبادانی است ، دهه کم آبی Water scarcity به عنوان یک دغدغه جهانی از سوی سازمان ملل مطرح گردیده است که بخش های مهمی از جهان به ویژه آفریقا و آسیا را که کشور ما نیز درآن واقع گردیده است در برمی­گیرد ونسبت به عواقب آن هشدار های فراوانی داده شده است.

کره زمین را می توان کره آبی لقب داد؛ زیرا حدود دو سوم آن از آب پوشیده شده اگر چه این مقدار آب (۳۹/۱ میلیارد کیلومتر مکعب) در مناطق مختلف دنیا به شکل گسترده و در اشکال مختلف وجود دارد، اما تنها ۵/۲ درصد آب کره زمین شیرین است و مابقی آن در دریاها و اقیانوس ها به صورت شور قرا دارند.

حدود دوسوم از آب شیرین دنیا در یخچال ها و برف های دائمی قطب شمال و جنوب و حدود یک سوم مابقی به شکل آب های زیر زمینی موجود است، نگرش جهانی به وضعیت آب شیرین حاکی از آن است که دسترسی به آب نسبت به جمعیت قاره ای دارای ناهم خوانی است به ویژه فشارموجود در قاره آسیا به نحوی که بیش از نیمی از جمعیت دنیا را در بر دارد و تنها ۳۶ درصد منابع آب شیرین در آن واقع شده است.

مفهوم کم آبی جهانی 

منظور از کم آبی ، عدم وجود آب کیفی قابل بهره برداری مستقیم برای آشامیدن، بهداشت فردی، کشاورزی، صنایع غذایی وآبادانی است که آنرا کم آبی کیفی می توان نامید.آب هایی را که برای مصرف نیاز به فرایندهای اضافی مانند تصفیه می باشد به خاطر نیاز به انرژی وفن آوری وهزینه های جانبی بالا به عنوان آب (کیفی) محسوب نمی گردند .

 

عوامل کم آبی کیفی

۱) افزایش جمعیت ،گسترش شهرنشینی ،توسعه صنعت افزایش تقاضای مصرف

افزایش جمعیت باعث افزایش تقاضا وافزایش سرانه مصرف در همه ابعاد آن آشامیدنی، بهداشتی وغیره از یک سو وافزایش پساب مصرف از سوی دیگر می گردد.

تغییرات جوی ناشی از گرم شدن زمین، لایه ازن وآلودکی گازهای گل خانه همگی تاثیرات بر محیط زیست الگوهای بارندگی مانند کاهش نزولات، خشکسالی ویا باران های سیل آسا ،باران های اسیدی ویا کاهش نزولات جوی،افزایش دما وتبخیر سطحی را به دنبال داشته است .

۳) تداوام مدیریت سنتی دربهره برداری و مصرف آب درکشاورزی وصنعت

افزایش جمعیت وافزایش تقاضا در همه بخشها از جمله صنعت وکشاورزی وبطور مشخص غذا نیازمند استفاده بهینه از منابع آبی موجود به ویژه منابع آب تجدید پذیر در بخشهای مهمی از کشور ما می باشد.

مصرف غیراقتصادی از منابع آب های زیرزمینی باعث افت سطح آب های زیرزمینی تغییر کیفیت آب به سوی شوری( افزایش یون سدیم آب باهدایت الکتریکی بالا) وتلخی است که نه تنها باعث خارج شدن منبع ازآب استانداردهای آشامیدنی بلکه حتی در بخش کشاورزی وصنعت نیز دارای محدودیت کاربرد می گردد.

امروز فن آوری آبیاری بسوی آبیاری قطره­ای و آبیاری تحت فشار به منظور افزایش بهره­وری تامین منابع آبی با محاسبه نیاز واقعی گیاه واستفاده مفید از آب می گردد.

در برخی ازکشورها حتی با تغییر کنار گذاشتن محصولات نیازمند آب شیرین وحرکت به سوی کشت های مقاوم به آبهای شور و با صادر نمودن محصولات کشاورزی حاصل از آب شور و وارد نمودن محصولات کشاورزی با آب شیرین موجب حفظ منابع آبی و اقتصادی نمودن کشاورزی و بهره وری می­گردند که البته نیازمند دانش وتجربه اقتصاد،کشاورزی ومدیریت توسعه یافته بهره برداری خاک آب میباشد

۴) آلودگی های زیست محیطی ومنابع اصلی زیست محیطی به فاضلآب های شهری وصنعتی وپساب های خطرناک

آلودگی های زیست محیطی ناشی از فاضلابهای شهری، صنعتی وحتی کشاورزی مهم ترین عامل اتلاف منابع آبی میباشد آلوده شدن آبها به مواد شیمیایی ارگانیک مانند شوینده ها ،سوختهای خودرو فلزات سنگین ،سموم نباتی وکودهای شیمیایی که اغلب غیرقابل تجزیه در طبیعت وپایداری طولانی مدت منابع آبی رابصورت غیرقابل مصرف می سازد.

۵) عدم توسعه فن آوری استحصال آب

عدم توسعه فنآ وری استحصال آب باعث از بین رفتن منابع آبی حاصل از نزولات جوی به شکل آب های سرگردان اتلاف و آلوده شدن آب به انواع آلودگی ها می گردد وعملا باعث تبدیل این منابع کیفی با ارزش به پساب های غیرکیفی می گردد.

توسعه فن آوری استحصال آب به معنی امکان حداکثر ذخیره آب جلوگیری از آلودگی آب وحفظ کیفیت آب جهت بهره برداری در آینده می باشد.

۶) عدم توسعه فن آوری بازیافت آب

۷) توسعه فرهنگ عامه در حفاظت ،بهره برداری ومصرف آب منابع آبی

فرهنگ نقش اصلی وعمده  را هم در استفاده بهینه از آب وهم حفاظت وصیانت از آب منابع آبی بویژه در شهرهای کوچک وروستاها بعهده دارد. .

آموزش راههای آلودگی آبها وتاثیرات بهداشتی ،اقتصادی اجتماعی آن باید درسطح کلاسیک کودکستان مدارس وآموزشگاهها ،خانواده ها واجتماع توسط دولت ،سازمانهای غیردولتی ونهادهای مختلف مرجع  مانند اساتید دانشگاهها ،روحانیون ،روزنامه نگاران ،صداوسیما بطور مداوم آموزش داده شود.

کشور ما در جنوب غرب آسیا وخاورمیانه، منطقه ای که با برآوردهای جهانی با تهدید های کم آبی وخشکسالی روبرو واقع گردیده است قرار گرفته است.

هرچند در دوساله گذشته نزولات جوی این رحمت الهی  درمنطقه ما توانست تا حدودی نگرانی شدید کمبود آب سال گدشته را که در شهرهای بزرگ با جیره بندی مواجه شد مرتفع گرداند اما یکی از تبعات گرم شدن جو زمین ،ناپایداری و عدم ثبات درشرایط جوی و الگوهای بارندگی است و روستاههای بسیاری از آب آشامیدنی مطمئن محروم می­باشند. لذا مدیریت منابع آب در کشور می­بایست بر اساس بحران کم آبی جهانی طراحی ومدیریت گردد.

استفاده بهینه واقتصادی منابع ابی در همه عرصه های ،حفاظت جدی از منابع آب ،بکارگیری سیساستهای اصولی در مدیریت بهره برداری جدانمودن شبکه آشامیدن وبهداشت ،بکارگیری فن اوری مناسب ،توسعه فرهنگ بخش مهمی از تطبیق با کم آبی جهانی بحساب می اید که باید بشدت در کشورما دنبال کردد.

تامین آب اشامیدنی سالم و بخشهای صنعت وکشاورزی حرف اول توسعه پایدارملی میباشد.

آب مجازی چیست ؟ 

کشورهای کم آب مفهوم جدیدی را به نام « آب مجازی » ـ مقدارآبی که برای تولید کالا نیاز است ـ برای تعیین استراتژیهای تولید صنعتی و کشاورزی خود برگزیده اند

ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﺑﻪ ﺁﺏ ﺍﺣﺘﻴﺎﺝ ﺩﺍﺭﺩ. ﺁﺑﻲ ﮐـﻪ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺣـﻞ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻳـﮏ ﮐـﺎﻻ ﺍﺳـﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣـﻲ ﮔـﺮﺩﺩ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﮐﺎﻻ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.

ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﮏ ﮐﻴﻠـﻮﮔﺮﻡ ﺍﺯ ﻏـﻼﺕ ﮐـﻪ ﺑﺼـﻮﺭﺕ ﺩﻳـﻢ ﻭ ﺩﺭ ﺷـﺮﺍﻳﻂ ﺟﻮﯼ ﻣﻄﻠﻮﺏ ﺭﺷﺪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻴﻦ ﻳﮏ ﺗﺎ ﺩﻭ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺁﺏ ﻧﻴﺎﺯ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻏﻠﻪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺟـﻮﻱ ﻧـﺎﻣﻄﻠﻮﺏ (ﺩﻣﺎ ﻭ ﺗﺒﺨﻴﺮﺗﻌﺮﻕ ﺑﺎﻻ) ﺑﻴﻦ ۳ ﺗﺎ ۵ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﺁﺏ ﻣﺼﺮﻑ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﺎﻻﻫـﺎ ﻳـﮏ ﺟﺮﻳـﺎﻥ ﺑـﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠـﯽ ﺍﺯ اﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺭﺍ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﻣﻲ ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﺻﻄﻼﺣﺎ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﺑﺎ ﺁﻏﺎﺯ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠﯽ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺍﺯ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﻱ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺩﺭ ﺣـﺎﻝ ﺟﺮﻳـﺎﻥ ﺍﺳـﺖ.

‫‪ ﻭﺍﮊﻩ ﺁﺏ ﻣﺠـﺎﺯﻱ ﺑـﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟـﻴﻦ ﺑـﺎﺭ ﺗﻮﺳـﻂ ‍‍پروفسور تونی آلن

‫‪ (J.A Allan) استاد دانشگاه لندن(گروه تحقیقات آب) از سال ۱۹۹۳وارد فرهنگ آب جهان شد. وی همچنین به منظور فائق آمدن بر مشکلات متعدد کشورهای کم آب به خصوص در خاورمیانه، «تجارت آب مجازی» را در سال ۱۹۹۷ میلادی پیشنهاد نمود.

 

 

مقدار آب مجازی موجود در برخی کالاها 

محصولات کشاورزی 

ـ تولید ۱ کیلوگرم گندم ۱۳۰۰ لیتر اب

ـ تولید ۱ کیلوگرم برنج ۳۴۰۰ لیتر اب

ـ تولید ۱ کیلوگرم تخم مرغ ۳۳۰۰ لیتر اب

ـ تولید ۱ کیلوگرم گوشت ۱۵۰۰۰ لیتر اب

ـ تولید لباس کتانی به ازای هر ۳۰۰ گرم ۲۵۰۰ لیتر اب

محصولات خانگی 

ـ در شلوارهای لی (۱۰۰۰ گرم) ۱۰۸۵۰ لیتر اب

ـ ملحفه (۷۵ گرم) ۹۷۵۰ لیتر اب

محصولات صنعتی 

ـ تولید یک ماشین مسافربری ۱/۱ تنی ۴۰۰۰۰۰ لیتر آب

ـ ساختن یک خانه حدود ۶ بیلیون لیتر آب

وابستگی انسان به آب نشان می دهد که نیاز آبی برای تولید غذا به مراتب بیشتر از نیازهای شرب است؛ ۲ تا ۴ لیتر آب در روز برای نیازهای بیولوژیک (آب آشامیدنی) در زنده ماندن انسان کافی است در حالی که ۱۰۰۰ مرتبه بیشتر برای تولید غذا آب لازم است. این دلیلی است که چرا مفهوم آب مجازی در زمانی که ما در مورد تولید غذا صحبت می کنیم اینقدر مهم است.

انتقال آب مجازی بین کشورهای مختلف از طریق وارد یا صادر کردن محصولات و خدمات صورت می پذیرد. از این دیدگاه برای یک کشور محصولات وارداتی می تواند منبع آبی باشد که از طریق آن به طور محلی دسترسی به منابع آبی امکان پذیر می شود.

سرانه مصرف آب مجازی در رژیم غذایی ما بسته به نوع غذایی است که می خوریم. ۱متر مکعب در روز برای بقا، ۲.۶ متر مکعب در روز برای کسانی که دارای رژیم گیاه خواری هستند و بیش از ۵ متر مکعب در روز بر اساس رژیم گوشتی متداول در ایالات متحده آمریکا.

آشکار است که ملایم سازی رژیم غذایی، خصوصا در جهان توسعه یافته، آب بیشتری را برای دیگر اهداف ما فراهم می آورد.

۳ رنگ موجود در اب مجازی 

ﺩﺭ ﭼﺮﺧﻪ ﻫﻴﺪﺭﻭﻟﻮﮊﻱ، ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺑﻪ سه ﺩﺳﺘﻪ ﺁﺏ ﺁﺑﻲ ﻭ ﺁﺏ ﺳﺒﺰو اب خاکستري ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨـﺪﯼ ﻣـﯽ ﺷـﻮﻧﺪ.ﺁﺑﻬـﺎﯼ ﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻨـﻲ ﻭ ﺁﺑﻬـﺎﻱﺳﻄﺤﻲ ﺁﺏ ﺁﺑﻲ ﺭﺍ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﻣﯽ ﺩﻫﻨﺪ، ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺑﻪ ﺭﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎﮎ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﻴﺮ ﺍﺷﺒﺎﻉ ﺁﺏ ﺳﺒﺰ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ.

ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺩﻳﻢ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺍﺯ ﺑﺨﺶ ﺁﺏ ﺳـﺒﺰ ﺣﺎﺻـﻞ ﺍﺯ ﺑﺎﺭﻧـﺪﮔﻲ ﺗﻐﺬﻳـﻪ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺁﺑﻲ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺁﺑﻲ ﻣﻬﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻨﻬﺎﻱ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺳﻴﺮﺍﺏ ﻣﻲ ﮔﺮﺩﺩ.ميزان ابي که طي توليد يک محصول الوده ميشود اب خاکستري ناميده مي شود.

ﺁﺏ ﺳﺒﺰ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺗﻮﺳﻂ ( 1995‪) Falkenmarkﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﺘﻮﺍﻥ ﺑـﺎ ﺗﻔﮑﻴـﮏ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺁﺑـﯽ ﺑـﺎﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪﯼ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ، ﺭﺍﺣﺖ ﺗﺮ ﺁﻧﺮﺍ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﮐﺮﺩ.

ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺁﺏ ﺁﺑﯽ، ﺁﺏ ﺳﺒﺰ ﻣﻨﺒﻊﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯼ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺣﺠﻢ ﺫﺧﺎﻳﺮ ﺁﺏ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻭ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺍﺳﺖ، ۶۵٪ ﺍﺯ ﻧﺰﻭﻻﺕ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺁﺏ ﺳﺒﺰ ﻭ ﺑﺎﻗﻲﺑﻪ ﺁﺏ ﺁﺑﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ۸۰٪ ﺯﻣﻴﻨﻬﺎﯼ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﯼ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺯﻳﺮ ﮐﺸﺖ ﺩﻳﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ۶۰٪ ﻏﺬﺍﯼﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

وابستگي انسان به آب نشان مي‌دهد كه نياز آبي براي توليد غذا به‌مراتب بيشتر از نيازهاي شرب است؛ ۲ تا ۴ ليتر آب در روز براي نيازهاي بيولوژيك (آب آشاميدني) در زنده ماندن انسان كافي است در حالي كه ۱۰۰۰ مرتبه بيشتر براي توليد غذا آب لازم است. اين دليلي است كه چرا مفهوم آب مجازي در زماني كه ما در مورد توليد غذا صحبت مي‌كنيم اينقدر مهم است.

انتقال آب مجازي بين كشورهاي مختلف از طريق وارد يا صادر كردن محصولات و خدمات صورت مي‌پذيرد. صادرات آب مجازي براي يك كشور يا ناحيه برابر با كل حجم آب مورد نياز براي توليد اجناس صادراتي است. از طرف ديگر واردات آب مجازي يك كشور يا ناحيه برابر با حجم آب مرتبط با واردات كالا يا خدمات است. از اين ديدگاه براي يك كشور محصولات وارداتي مي‌تواند منبع آبي باشد كه از طريق آن به‌طور محلي دسترسي به منابع آبي امكان‌پذير مي‌شود.

تجارت آب مجازی

ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﺗﻮﺳﻂ ‪  Chapagainﻭ ‪  Hoekstra(2002) ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﮐـﻪ ﺩﺭ ﺳـﺎﻟﻬﺎﯼ ۱۹۹۵-۱۹۹۹ ﻣﻴـﺰﺍﻥ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺁﺏ ﺑﺮ‪ ۱۰۳۱  کیلومترمکعب ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳـﺖ ﮐـﻪ  ‪۶۹۵ کیلومترمکعب ﺁﻥ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﯼ ﻭ  ۳۳۶  کیلومترمکعب ﺁﻥ ﻣﺮﺑـﻮﻁ ﺑـﻪ ﺗﺠـﺎﺭﺕ ﺩﺍﻡ ﻭ ﻣﺤﺼـﻮﻻﺕ ﻣﺸـﺘﻖ ﺷـﺪﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑـﻮﺩﻩﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ۱۳٪ ﺁﺏ ﻣﺼﺮﻑ ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮐﺎﻻﻫﺎﯼ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺷـﺪﻩ

‫ﺍﺳﺖ. ﺑﺎ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺩﺍﻡ ﻭ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺁﻥ ﻣﻲ ﺗـﻮﺍﻥ ﮔﻔـﺖ ﮐـﻪ ﺩﺭ ﻣﺠﻤـﻮﻉ ۲۰٪ﺁﺏﻣﺼـﺮﻑ ﺷـﺪﻩ ﺑـﺮﺍﯼﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﯼ ﻭ ﺩﺍﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺁﺏ ﺑﻴﻦ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ این رقمی کاملاً بزرگ است ، چراکه با توجه به استفاده پنج تریلیون متر مکعب آب در سال برای کشاورزی در جهان نشانگر تبادل یک تریلیون متر مکعب آب در تجارت بین کشورهاست. ﻭﺍﮊﻩ ﺁﺏ ﻣﺠـﺎﺯﯼ، ﺁﺏ،ﻏﺬﺍ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﺧﺸﮏ ﻭ ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﮏ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﮐﺎﻻﻫﺎﯼ ﺁﺏ ﺑﺮ ﻧﻈﻴﺮ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ، ﺁﺑﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮﻟﻴﺪﺁﻥ ﻧﻴﺎﺯ ﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺨﺸﻬﺎ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ. ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺁﺏ ﺣﻘﻴﻘﯽ ﺩﺭ ﺣﺠﻢ ﺯﻳﺎﺩ ﻭﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎﻱ ﻃـﻮﻻﻧﻲ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖﻣﺸﮑﻼﺕ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻭ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﯼ ﺑﺎﻻﻱ ﺁﻥ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻏﻴﺮﻣﻤﮑﻦ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺭﺳﺪ، ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻝ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺍﻧﺘﻘـﺎﻝ ‫ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺣﺠﻢ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻫﻤﮕﻮﻥ ﺳﺎﺯﻱ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻧﺎﻫﻤﮕﻮﻥ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﻮﺩ۲۰٪ﺁﺏﻣﺼـﺮﻑ ﺷـﺪﻩ ﺑـﺮﺍﯼﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﯼ ﻭ ﺩﺍﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺁﺏ ﺑﻴﻦ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ اين رقمي کاملاً بزرگ است ، چراکه با توجه به استفاده پنج تريليون متر مکعب آب در سال براي کشاورزي در جهان نشانگر تبادل يک تريليون متر مکعب آب در تجارت بين کشورهاست. در کشورهاي با درامد کم و متوسط مصرف اب (در حال توسعه) ۱۰ درصد،۸ درصدو۸۲ درصد و در کشورهاي با درامد بالا (توسعه يافته) مصرف اب ۵۹ درصد،۱۱ درصدو۳۰ درصد به ترتيب در بخش هاي صنعت ،شرب و کشاورزي است .

‫ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﺮ ﻣﺼﺮﻑ ﺗﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ۴۷% ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺼﺮﻑ ﻣـﻲ ﮐﻨـﺪ.

ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺁﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺑﺨﺸﯽ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﺑﺎ ﻧﺎﺩﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬـﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌـﯽ ﺑـﻪ ﭘﻤﭙـﺎﮊ ﺑـﻴﺶ ﺍﺯ ﺣـﺪ ﺁﺑﻬـﺎﯼﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻨﯽ ﻭ ﻧﻤﮏ ﺯﺩﺍﻳﻲ ﺁﺏ ﺩﺭﻳﺎ ﻣﻲ ﭘﺮﺩﺍﺯﻧﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﺍﻳﻄﯽ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﭘﻨﺞ ﺑﺮﺍﺑﺮﮔﺮﺍﻧﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺁﺏ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎﻱ ﺁﺑﯽ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻣﻴـﺰﺍﻥﺩﺳﺘﺮﺳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ ﺍﺯ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻓﺸﺎﺭ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺧﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺑﮑﺎﻫﻨﺪ. ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺑﺨﺸﻬﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻭ ﻣﺤﻴﻂ ﺯﻳﺴﺖ ﻳـﮏ ﮐﺸـﻮﺭ ﺭﺍ ﺗﺤـﺖﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻗـﺮﺍﺭﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺩﺍﺭﺩ

ﻛﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻛﻢ ﺁﺏ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷـﺮﺍﻳﻂ، ﻇﺮﻓﻴﺘﻬـﺎ ﻭ ‫ﻧﻴﺎﺯﻫﺎﻱ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻼﺣﻈﺎﺕ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﻴﺎﺑﻨﺪ.

اندازه گيري تجارت آب مجازي

عوامل زيادي بر مقدار آب مصرفي در فرايند توليد يك محصول تاثير دارند. حداقل عوامل زير بايستي در برآوردها مد نظر قرار گيرند:

الف - مكان و مدت توليد يك محصول (سال يا فصل)
ب  - از نقطه نظر اندازه‌گيري(محل برداشت آب يا محل مصرف آب)
ج - روش توليد و راندمان مصرف آب (پساب‌ها در نظر گرفته شوند يا خير)

ميزان آب مورد نياز در واحد توليد به مقدار زيادي به نوع محصول بستگي دارد.

ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺁﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺑﺨﺸﯽ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﺑﺎ ﻧﺎﺩﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬـﺎﯼ ﻃﺒﻴﻌـﯽ ﺑـﻪ ﭘﻤﭙـﺎﮊ ﺑـﻴﺶ ﺍﺯ ﺣـﺪ ﺁﺑﻬـﺎﯼﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻨﯽ ﻭ ﻧﻤﮏ ﺯﺩﺍﻳﻲ ﺁﺏ ﺩﺭﻳﺎ ﻣﻲ ﭘﺮﺩﺍﺯﻧﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﺍﻳﻄﯽ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﭘﻨﺞ ﺑﺮﺍﺑﺮﮔﺮﺍﻧﺘﺮ ﺍﺳﺖ. ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺁﺏ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎﻱ ﺁﺑﯽ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻣﻴـﺰﺍﻥﺩﺳﺘﺮﺳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ ﺍﺯ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻓﺸﺎﺭ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺧﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺑﮑﺎﻫﻨﺪ. ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺑﺨﺸﻬﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ، ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻭ ﻣﺤﻴﻂ ﺯﻳﺴﺖ ﻳـﮏ ﮐﺸـﻮﺭ ﺭﺍ ﺗﺤـﺖﺗـﺄﺛﻴﺮ ﻗـﺮﺍﺭﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺩﺍﺭﺩ

بزرکترين صادر کنندگان و واردکنندگان آب مجازي  

در ميان کشورهايي که بعنوان بزرگترين صادر کننده « آب مجازي » به شمار مي روند ايالت متحده ، کانادا ، تايلند ، آرژانتين ، هند ، ويتنام ، فرانسه و برزيل قراردارند

تعدادي از کشورهاي عمده وارد کننده آب مجازي عبارتند از: سريلانکا, ژاپن , هلند , کره جنوبي , چين, اسپانيا, مصر, آلمان و ايتاليا.

حالا تجارت آب مجازي به يک تصميم هوشيارانه کشورها تبديل مي شود. دانشمندان از آن جهت انتظار دارند کمبود آب فراگيرتر شود که جمعيت جهان در حال افزايش بوده و مردم نيز ثروتمندتر شده و در نتيجه به آب بيشتري نياز خواهند داشت. به علاوه تغييرات آب و هوايي نيز باعث تشديد خشکي مناطق مختلف شده و کاهش منابع در بسياري از مناطق دنيا را در پي خواهد داشت.    

 قانون جادويي

   البته موقعيت جغرافيايي هميشه نمي تواند بازگوکننده ميزان دسترسي افراد به آب باشد چون عامل مهم تر از آن، توانايي افراد جهت پرداخت پول است. مردم غرب امريکا يک جمله قديمي دارند با اين مفهوم که خود آب هميشه رو به پايين مي رود ولي هزينه آن هميشه رو به بالامي رود. اين نشان دهنده آن است که واقعيت هاي اقتصادي مي تواند بر بهترين تصميم گيري ها نيز تاثير بگذارد و آنها را از هدف اصلي منحرف کند. در جهان يکي از بهترين موارد در زمينه مديريت نسبتاً موفق آبخوان يا حوضه آبريز مربوط به حوضه Morray-Darling در جنوب شرقي استراليا است. چند دهه قبل کميسيوني متشکل از کشاورزان و دولت، آب اين حوضه را بين مصرف کنندگان (انسان ها) با مکانيسم پيچيده يي تقسيم کردند تا عدالت و اقتصاد، انگورکاران، گندم کاران و گله داران را دربرگيرد. اين توافقنامه آب، امکان حضور طرفين را در يک «بازار آب» فراهم آورده است. در اين تقسيم بندي قسمت قابل توجهي نيز به اکوسيستم هاي اطراف و طبيعت اختصاص يافته است، چون اساساً اينها ساکنان اصلي به شمار مي روند و باعث افزايش بهداشت در کل منطقه مي شوند. به عنوان مثال رشد گياهان آبي و مردابي باعث حذف زائدات (ساخته دست بشر) از محيط هاي آبي مي شود.
    با اين حال بعدها با تغيير شرايط مشخص شد آب اختصاص يافته به محيط طبيعي اطراف ناکافي بوده است و طي خشکسالي ها، محيط طبيعي اطراف حوضه آبريز Morray-Darling خشک شده و در يک آتش سوزي وحشتناک از بين رفت.    هر چند تقسيم کنندگان سهم آب، وظيفه خود را انجام داده بودند ولي فقط به اين دليل که نيازهاي محيط طبيعي را درست نسنجيده بودند، اين موضوع در سال هاي خشک مشکل آفرين شد. طي ساليان اخير اعضاي اين کميسيون در تلاش براي برون رفت از اين وضعيت بودند. حال با توجه به مورد فوق براي يک منبع آب موجود در داخل يک کشور، مي توان پيچيدگي تقسيم آب در رودخانه هاي بين المللي را تصور کرد. مثلاً رود اردن بين لبنان، سوريه، اسرائيل، فلسطين و اردن قرار دارد و هر چند بين اين کشورها تقسيم شده است ولي نمي تواند با آب محدود خود، آب مورد نياز مردم اين کشورهاي خشک و سوزان را تامين کند. منازعه بر سر آب يکي از دلايل درگيري ها و جدال هاي داخلي و نظامي در اين منطقه است. البته تاکنون فقط مذاکرات دامنه دار باعث ايجاد نوعي مصالحه و توافق شده و اوضاع را تحت کنترل درآورده است.  

ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﭼﻴﻦ ﻭ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺩﺑﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺟﺎﻟﺒﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺟﻨﻮﺏ ﭼﻴﻦ ﺍﺯ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺁﺏ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﻨـﻮﺏ ﺑـﻪ ﺷﻤﺎﻝ ﭼﻴﻦ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﮐﻢ ﺁﺑﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﻌﻀﻞ ﮐﻢ ﺁﺑﻲ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﭼـﻴﻦﺩﺍﻣﻦ ﻣﻲ ﺯﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﻣﺜﺎﻝ ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪﻩ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸﻮﺭﻳﺴﺖ. ﺗﺠـﺎﺭﺕ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸـﻮﺭﻱ ﺁﺏﻣﺠﺎﺯﻱ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬﺎﻱ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﻣﺼﺮﻑ ﺁﺏ ﻣﻠﻲ ﺑﮑﺎﻫﺪ ﻭ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺭﺍ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺩﻫﺪ.

 

 ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﻭ ﮐﺎﺭﺑﺮﺩ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ

ﻇﺮﻓﻴﺘﻬﺎ ﻭ ﮐﺎﺭﺑﺮﺩﻫﺎ 

‫ﺑﻨﺎﺑﺮ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻫﺎﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺎ ﺳﺎﻝ ۱۴۰۰ ﺑﻪ ﻣﺮﺯ ۱۰۰ ﻣﻴﻠﻴـﻮﻥ ﻧﻔـﺮ ﺧﻮﺍﻫـﺪ ﺭﺳـﻴﺪ ﮐـﻪ ﮐـﺎﻫﺶ ﺷـﺪﻳﺪ ﺳﺮﺍﻧﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺑﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ. ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎﺯﻫـﺎﻱ ﺁﺑـﻲ ﻭ ﻏـﺬﺍﻳﻲ ﺍﻳـﻦ ﺟﻤﻌﻴـﺖ، ﺧﻮﺩﮐﻔـﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﻨﺪﻡ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺍﺗﮑﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﮏ، ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔـﺬﺍﺭﻳﻬﺎﻱ ﻋﻈﻴﻤـﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺣـﺪﺍﺙ ﻃﺮﺣﻬـﺎﯼ ﺯﻳﺮﺑﻨﺎﻳﻲ ﺁﺑﻲ ﻃﻠﺐ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﻲ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺘﻲ، ﮐﺎﻫﺶ ﻓﻘﺮ، ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﺷﺘﻐﺎﻝ ﻭ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﺯﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻬﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺟﻬﺖ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺷﺎﺧﺼﻬﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼـﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﻭ ﺣﺮﮐـﺖ ﻫﻤﮕـﺎﻡ ﺑـﺎ ﻗﺎﻓﻠـﻪ ﺍﻗﺘﺼـﺎﺩ ﺟﻬـﺎﻧﻲ، ﺗـﺄﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎﺯﻫـﺎﻱ ﻣـﺎﻟﻲ ﺭﺍ ﺑـﺎ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﻋﻤﺪﻩﺍﻱ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ. ﻣﺼﺮﻑ ﺑﺎﻻﻱ ﺁﺏ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ (بیش ﺍﺯ ۹۰٪ ﺁﺑﻬـﺎﻱ ﺷـﻴﺮﻳﻦ) ﻭ ﺭﺍﻧـﺪﻣﺎﻥ ﭘـﺎﻳﻴﻦﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪﻩ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ. ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ، ﺁﻟﻤﺎﻥ ﻭ ﮊﺍﭘﻦ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﮔﺬﺍﺭ ﺍﺯ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺳﻨﺘﻲ ﺑﻪ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺑﺎﺯﻩ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻣﺪﺕ ﺩﻫﻬﺎ ﻣﻴﻠﻴﺎﺭﺩ ﺩﻻﺭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﮐﺮﺩﻧـﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑـﻪ ﺍﻧﺠـﺎﻡﺍﻳﻦ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬﺍﺭﻳﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺩﺭ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻣﺪﺕ ﻋﻤﻼ ﻏﻴـﺮ ﻣﻤﮑـﻦ ﺍﺳـﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﺪﺕ ﻧﻴـﺰ ﺑﺨﺸـﻬﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺟﺪﻱ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻣﻲ ﺳﺎﺯﺩ. ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺣﺘﻲ ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﺍﺯ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﻣﺎﻟﻲ، ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔـﺬﺍﺭﻱ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﻲ ﮐﻪ ﮐﺸﻮﺭ ﻣﺰﻳﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻱ ﮐﻤﺘﺮ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﺮﺩ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋلﻭ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺭﺳﺪ ﺑﺎﺯﻧﮕﺮﻱ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎﻱ ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺁﺏ، ﺟـﺎﻣﻊ ﺗـﺮ ﺷﺪﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺍﺟﺘﻨﺎﺏ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩﺍﺯ ﺁﺑﻬﺎﻱ ﻏﻴﺮ ﻣﺘﻌـﺎﺭﻑ ﺧﺼﻮﺻﺎ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺍﺧﻴﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺪﻳﺮﺍﻥ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺁﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺻﺮﻑ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎﻱ ﮐﻤﺘﺮ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻣـﺎﻥ ﮐﻮﺗـﺎﻫﺘﺮ ﺣـﻞ ﮐﻨـﺪ. ﺍﻣـﺎ ﻗﺒـﻞ ﺍﺯ ﻭﺍﺭﺩﻧﻤﻮﺩﻥ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎﻱ ﺁﺑﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑـﻪ ﺷـﺮﺍﻳﻂ ﻭ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬـﺎﻱﮐﺸﻮﺭ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﺭﺳﺪ.

‫ﺁﻣﺎﺭﻫﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ۲۰۰۱-۱۹۹۷ ﺑﺎ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸـﺎﻭﺭﺯﻱ ﺳـﺎﻻﻧﻪ ﺍﺯ ﻣﺼـﺮﻑ  ۳۷ کیلومترمکعب آﺏ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻧﻴﺎﺯ ﺩﺍﺷـﺘﻪ ﺧـﻮﺩﺩﺍﺭﻱ ﮐـﺮﺩﻩ ﺍﺳـﺖ. ﺁﻣﺎﺭﻫـﺎﻱ ﺩﻗﻴـﻖ ﺗـﺮ ﻧﺸـﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻏﻼﺕ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۵۹۹۱ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ۲۶/۵   کیلومترمکعب اﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺻﻮﺭﺕ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ‪ ۸/۲۷  کیلومترمکعب اﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺁﺑﻬﺎﻱ ﺗﻨﻈﻴﻢ  ﺷﺪﻩ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﺭﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﻳـﻦﻏﻼﺕ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﻨﻨﺪﻩ ۱۰/۶۴ کیلومترمکعب ﺁﺏ ﻣﺼﺮﻑ ﮐﺮﺩﻩ ﮐﻪ 3‪ کیلومترمکعب  ۴/۳۹ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺁﺏ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺑـﻮﺩﻩ ﺍﺳـﺖ ﺍﺯﺍﻳﻨﺮﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺎﺭﺕ‪ ۱۵/۸۶ کیلومترمکعب ﻣﺼﺮﻑ ﺁﺏ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﮐﺎﻫﺶ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ ﻣـﻲ ﺷـﻮﺩ ﺍﻳـﺮﺍﻥ ﺩﺭﺳﺎﻝ ۵۲۰۲ ﺑﺎ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ۶۳/۱۱ ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ ﺗﻦ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻏﻼﺕ ﺍﺯ ﻣﺼـﺮﻑ ۴۷/۲۷ کیلومترمکعب ‪   ﺍﺯ ﻣﻨـﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺧـﻮﺩ ﺍﺟﺘﻨـﺎﺏ ﻣـﻲ ﮐﻨـﺪ ﮐـﻪ ﺩﺭﺻﻮﺭﺕ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﻳﻦ ﻏﻼﺕ ‪ کیلومترمکعب  ۱۲/۷۲ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺁﺑﻬﺎﻱ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﺯﻣﻴﻨﻬﺎﻱ ﮐﺸـﺎﻭﺭﺯﯼ ﺗـﺄﻣﻴﻦ ﺧﻮﺍﻫـﺪ ﺷﺪ.

ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺟﺰﺀ ﻭﺍﺭﺩﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺷـﻮﺩ ﺍﻳـﻦ ﺭﻭﻧـﺪ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ. ﺍﻣﺎ ﻫﻨﻮﺯ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺻـﻮﺭﺕ ﻧﻤـﻲ ﮔﻴـﺮﺩ. ﺩﺭ ﺻـﻮﺭﺗﻴﮑﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻟﮕﻮﻫﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﺰﻳﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻭ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎﻱ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ ﻭ ﺻﺎﺩﺭﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﺎ ﻃﺮﺡ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪﺕ ﻭ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻣـﺪﺕ ﺩﺭ ﭼﻬـﺎﺭﭼﻮﺏ ﻣﻨـﺎﻓﻊ ﻣﻠـﻲ ‫ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺍﺻﻮﻝ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻏﺬﺍﻳﻲ، ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ ﺁﻧﺮﺍ ﺩﺭ ﺑﺨﺸﻬﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬﺍﺭﯼ ﮐﺮﺩ.

‫ﺳﺮﺍﻧﻪ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺑﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺣﺪ ﺑﺤﺮﺍﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺍﻣﺎ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﺏ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧـﺎﻫﻤﮕﻦ ﺩﺭﺳـﻄﺢ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ، ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸﻮﺭﻱ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑـﺎ ﺻـﺮﻑ ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﻫـﺎﻱ ﮐﻤﺘـﺮ ﺑﺨـﺶ ﻋﻤـﺪﻩ ﺍﻱ ﺍﺯ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﺁﺏ ﺣﻞ ﮐﻨﺪ. ﺗﺮﺳﻴﻢ ﺷﺒﮑﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﭼﻴﻦ ﻭ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺩﺑﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺟﺎﻟﺒﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺟﻨﻮﺏ ﭼﻴﻦ ﺍﺯ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺁﺏ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﻨـﻮﺏ ﺑـﻪ ﺷﻤﺎﻝ ﭼﻴﻦ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼ ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﮐﻢ ﺁﺑﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﻌﻀﻞ ﮐﻢ ﺁﺑﻲ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﭼـﻴﻦ ﺩﺍﻣﻦ ﻣﻲ ﺯﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﻣﺜﺎﻝ ﻧﺸﺎﻧﺪﻫﻨﺪﻩ ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸﻮﺭﻳﺴﺖ. ﺗﺠـﺎﺭﺕ ﺩﺭﻭﻥ ﮐﺸـﻮﺭﻱ ﺁﺏ ﻣﺠﺎﺯﻱ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻇﺮﻓﻴﺘﻬﺎﻱ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﻣﺼﺮﻑ ﺁﺏ ﻣﻠﻲ ﺑﮑﺎﻫﺪ ﻭ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺭﺍ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺩﻫﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺭﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ، ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺷﺪﻥ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺁﺏ ﻭ ﻏـﺬﺍﻱ ﺑﻴﺸـﺘﺮ، ﻛﺸـﻮﺭ ﺭﺍ ﺑـﺮﺍﻱ ﺗـﺄﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎﺯﻫـﺎ ﺩﺭﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪﺕ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﻣﻲ ﺳﺎﺯﺩ، ﺁﻳﺎ ﺍﻭﻟـﻴﻦ ﻭ ﺑﻬﺘـﺮﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺣـﻞ ﺑـﺮﺍﻱ ﺗـﺄﻣﻴﻦ ﺍﻳـﻦ ﻧﻴﺎﺯﻫـﺎ، ﺍﺳـﺘﻔﺎﺩﻩ ﺻـﺤﻴﺢ ﻭ ﺑﻬﻴﻨـﻪ ﺍﺯﻇﺮﻓﻴﺘﻬﺎﻱ ﺩﺍﺧﻞ ﻧﻴﺴﺖ؟ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺭﻭﻧﺪ ﺭﺷﺪ ﻧﻴﺎﺯﻫﺎ، ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺸـﻮﺭ )ﺑـﺎ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺰﻳﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ( ﭼﻴﺴﺖ ﻭ ﻧﺎﺩﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺁﻥ ﭼﻪ ﻋﻮﺍﻗﺒﻲ ﺩﺭ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﺪﺕ ﺩﺭﭘﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ؟

حوضه هاي آبي کشور

حوضه هاي آبريز اصلي کشور:

   ايران داراي ۶ حوضه آبريز اصلي با شماره گذاري ۱) حوضه درياي خزر ۲) حوضه خليج فارس و درياي عمان ۳) حوضه درياچه اروميه ۴) حوضه مرکزي ۵) حوضه شرقي ۶) حوضه سرخس مي باشد.

حوضه مرکزي بيشترين و حوضه سرخس کمترين مساحت را دارند. بايد به اين نکته دقت گردد که مرز حدود۷۳/۴ درصد مساحت كشور را حوضه هاي بسته يا درون ريز تشكيل مي دهند.

راه هایی جهت محدودسازی اتلاف آب 

-             تعیین بالاترین قیمت ممکن برای آب در صدر راه حل ها قرار دارد. اجرای این برنامه تاثیرات مثبتی بر رفتار مردم (از کشورهای توسعه یافته گرفته تا کشورهای در حال توسعه) خواهد داشت.

ضمناً بالابودن قیمت آب، شهرداری ها و ارگان های مسوول را متقاعد می سازد که باید تلفات آب را از طریق بهبود سیستم های تعمیر و نگهداری شبکه تحویل آب، کاهش دهند

-                بهبود روش های آب یاری

-               پوشش کانال های آب یاری

در این زمینه می توان به توافق تامین کنندگان آب برای مناطق شهری کالیفرنیای جنوبی با کشاورزان ناحیه Imperial Irrigation District اشاره کرد که یک تلاش جدید به شمار می رود. در این توافق گروه های شهری، نشت ها و تلفات کانال های آب یاری را با استفاده از پوشش های ضدآب کم کرده و میزان آب حاصل از این صرفه جویی را به شهر انتقال می دهند .

-                 یکی از راه حل های کمکی آن است که طی فصول غیررشد، آب کشاورزی در مخازن زیرزمینی ذخیره شود تا در فصل های رشد گیاه مورد استفاده قرار گیرد

دو راه برای ذخیره سازی وجود دارد

-      ذخیره سازی در پشت سدها که عیب ان تبخیر زیاد آب است

-      هدایت کردن آب به یک مخزن زیرزمینی عظیم به طوری که انتقال به سطح زمین به راحتی صورت گیرد که این روش در کشورهای آریزونا و کالیفرنیا انجام شده است

-               کشت های مقاوم به آب های شور وبا صادر نمودن محصولات کشاورزی حاصل از آب شور و وارد نمودن محصولات کشاورزی باآب شیرین

-                بازیافت آب به منظور استفاده مجدد به طور مستقیم یا با تغییر کاربری مانند استفاده فاضلاب بی خطر تصفیه شده در کشاورزی،صنعت وبهداشت راه دیگر مقابله با کم آبی واستفاده بهینه از آب می باشد.

-                 تصفیه فاضلاب با نور خورشید در پژوهشگاه صنعت نفت

سیستم قادر است فاضلاب انسانی یک مجتمع را به آب مناسب برای استحمام تبدیل کند،

در مناطقی که زمین فراوان و ارزان و میزان تابش نورخورشید زیاد است و پساب های نمکی با حجم زیاد وجود دارد سیستم تصفیه خورشیدی می تواند اقتصادی باشد.

از آنجا که عمدتا این سیستم ها تجهیزات مکانیکی ندارند و زیرزمین قرار می گیرند، فضای زیادی اشغال نمی کنند.

-               استفاده از سیستم اسمز معکوس آب مجازی

 

 

نتیجه گیری 

ظهور آب مجازی توانست توجه مجامع مختلف جهانی را به جریان عظیم مجازی آب که توسط تجارت مواد غذایی در حال جریان است جلب کند.

کشورهای کم آب می توانند با واردات مواد غذایی دسترسی خود را به منابع آب جهانی افزایش دهند .

واردات مواد غذایی بر مبنای تئوری ها و سیاست های تجارت بین الملل می تواند علاوه بر حفظ منابع آب ملی ، رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی را افزایش دهد.

ایران در سال های اخیر یکی از وارد کنندگان بزرگ آب مجازی بوده است . به طور قطع در نظر گرفتن آب مجازی در برنامه ریزی های آبی این کشور در سطوح بین المللی و درون کشوری قبل از هر چیزی نیازمند انجام مطالعات اقتصادی و اجتماعی با در نظر گرفتن امنیت غذایی و کلیه ی ظرفیت ها و شرایط کشور می باشد

 

 

دیدگاه خود را ارسال نمایید

ما را دنبال کنید